675648c2785e9a3
حکمت معاصر
راهکاری تلفیقی در کاهش اضطراب مرگ بر اساس مقایسه راهکارهای یالوم و ملاصدرا

منوچهر شامی نژاد؛ حسین اترک؛ محسن جاهد

دوره 14، شماره 2 ، بهمن 1402، ، صفحه 1-30

https://doi.org/10.30465/cw.2023.45184.1987

چکیده
  مسأله مرگ یکی از مهمترین دغدغه­های وجودی انسان است. انسان از بدو تولد تا زمان مرگ، همیشه اضطراب مرگ را با خود به همراه دارد. متفکران بسیاری برای کاهش اضطراب مرگ راهکار ارائه داده­اند. یالوم و ملاصدرا نیز هر کدام بر اساس مبانی خویش به چیستی مرگ پرداخته­ و راهکارهایی را ارائه کرده­اند؛ از جمله راهکارهای مهم یالوم در درمان اضطراب ...  بیشتر

فلسفه
الگوی عمل انسانی «براساس حکمت صدرایی»

فاطمه سلیمانی دره باغی

دوره 14، شماره 2 ، بهمن 1402، ، صفحه 83-110

https://doi.org/10.30465/cw.2023.46032.2004

چکیده
  عمل رفتاری بیرونی است که در اثر تعامل شناخت، گرایشات و کشش های درونی شکل گرفته و توسط اراده تحقق یافته است.بنابراین عمل در یک فرایند معرفتی از یک تصور و تصدیق آغاز می شود و به تصمیم گیری و اراده کردن منتهی می‌گردد. در این میان، عوامل متعددی در شکل گیری عمل اختیاری موثرند که عبارتند از.: قوه خیال ، قوه عقل نظری و عملی، قوه شوقیه و اراده. ...  بیشتر

تصویرسازی الکوی سازوکار و فرآیند تحول اخلاقی انسان از منظر ملاصدرا

فرشته ابوالحسنی نیارکی

دوره 14، شماره 1 ، اردیبهشت 1402، ، صفحه 1-35

https://doi.org/10.30465/cw.2023.42267.1920

چکیده
  تصویرسازی سازوکار و فرآیند رشد و تحول اخلاقی انسان از منظر ملاصدرا، مسأله این جستار است که برای پاسخ به آن، ناگزیر از تحلیل مسائلی چون 1) منشأ اخلاق و کانون بروز تغییرات اخلاقی، 2) عوامل تحول اخلاقی، 3) کیفیت و ماهیت رشد اخلاقی هستیم. ملاصدرا با پذیرش اصل تغییر‌پذیری انسان، اخلاق را چیزی بین طبیعت و اراده‌های فکری می‌داند. یعنی نیروهای ...  بیشتر

فلسفه
تحلیل مسئله ربط متغیّر به ثابت و راه‌حلّی دیگر در این باب

منصور ایمانپور

دوره 14، شماره 1 ، اردیبهشت 1402

https://doi.org/10.30465/cw.2023.44424.1972

چکیده
  یکی از مباحث اساسی در فلسفه، تبیین تغییراتی است که در بخش‌های مختلف این جهان مشهود است. در مورد این تغییرات از جهات مختلف می‌توان سخن گفت؛ لکن یکی از مباحث اساسی در این زمینه، تببین رابطه دو بخش متغیر با ثابت است. فیلسوفان اسلامی، در طول تاریخ ، پاسخ‌هایی به پرسش مذکور داده‌اند. مسئله این مقاله این است که افزون بر راه‌حلّ‌های مورد ...  بیشتر

فلسفه
جستاری در مراتب ادراکی مسجد_مدرسه آقا بزرگ کاشان، براساس نظریه حرکت جوهری ملاصدرا

مهدی بنی‌اسدی باغمیرانی؛ سید بهشید حسینی؛ آزاده شاهچراغی

دوره 13، شماره 2 ، بهمن 1401، ، صفحه 63-87

https://doi.org/10.30465/cw.2023.39386.1860

چکیده
  مباحث معرفتی در معماری وام‌دار حرکت افراد در فضاست. ادراک با عنایت به مفهوم فلسفی حرکت و نظریه حرکت جوهری ملاصدرا، اشاره به دریافت تدریجی افراد از فضاهای معماری دارد. بر همین اساس، ادراک عمیق و جامع از فضاهای مسجد_مدرسه، بدون حرکت امکان‌پذیر نمی‌باشد(به دلیل تنوع حرکتی در قالب دو کاربری نیایشی و آموزشی). برای دست‌یابی به درکی عمیق ...  بیشتر

بررسی کارکردهای عقلِ عملی در فرآیندِ صدورِ «عمل» در حکمت متعالیه

کرامت ورزدار؛ فاطمه کتابچی

دوره 13، شماره 2 ، بهمن 1401، ، صفحه 277-302

https://doi.org/10.30465/cw.2023.8634

چکیده
  چکیده: مسئله‌ی اصلیِ این پژوهش، روشن‌ساختنِ جایگاهِ عقلِ عملی در فرآیندِ صدورِ عمل، و هدفِ آن، کشفِ کارکردهای «عقلِ عملی» در این فرآیند، در حکمتِ متعالیه به روشِ توصیفی-تحلیلی است. بر اساسِ یافته‌های این پژوهش، صدرالمتألّهین بینِ «عمل» و «فعلِ ارادی» تمایز قائل می‌شود. از نظرِ وی «عمل» فعلی است که محصولِ اراده‌ی ...  بیشتر

فلسفه
استعارۀ مفهومی «دانستن به مثابه ی دیدن» در نظام فلسفی ملاصدرا

وحید خادم زاده؛ فاطمه کنعانی

دوره 13، شماره 1 ، تیر 1401، ، صفحه 61-93

https://doi.org/10.30465/cw.2022.40073.1874

چکیده
  در چارچوب نظریه­ی استعاره های مفهومی، استعاره ها بخش جدایی ناپذیری از نظریات و تئوری های علمی محسوب می گردند. بسیاری از مفاهیم انتزاعی و تئوری های حامل این مفاهیم بواسطه استعاره های مفهومی قابل فهم و تبیین شده اند. استعاره «دانستن به مثابه­ی دیدن» ریشه در تجارب مشترک انسانی دارد. این استعاره علاوه بر حضور در زبان روزمره و ...  بیشتر

فلسفه
ارزیابی نقدهای میرزا جواد تهرانی بر اصالت وجود ملاصدرا با تکیه برنقشِ اصالت وجود و یا ماهیت در تبیین برهان توحید

علی مستاجران گورتانی؛ علی ارشد ریاحی

دوره 13، شماره 1 ، تیر 1401، ، صفحه 213-245

https://doi.org/10.30465/cw.2022.37168.1815

چکیده
  میرزا جواد تهرانی با طرح هشت اشکال بر مبانی و استدلال‌های اصالت وجود ملاصدرا، بر این باور است که طرح مسئله اصالت وجود اشتباه است و مترتب بر این نظریه، برهان‌ توحید ذاتی، را فقط با مبانی اصالت ماهیت اثبات پذیر می‌داند. در این نوشتار با روش توصیفی و تحلیل محتوا، هشت نقد تهرانی مورد بررسی و ارزیابی قرارگرفته است و مشخص خواهد شد که منشا ...  بیشتر

فلسفه
نگرش وحدت‌انگارانه صدرایی؛ تفسیری دیگر از سازگاری میان فعل خداوند و طبیعت

نفیسه نجبا؛ مهدی غیاثوند

دوره 13، شماره 1 ، تیر 1401، ، صفحه 275-300

https://doi.org/10.30465/cw.2022.40579.1882

چکیده
  با کمی چشم‌پوشی از جزئیات، می‌توان گفت که پیشنهادهای معاصر در زمینه‌ی تبیین فعل خاص الهی، با سه تعهد متافیزیکی، یعنی "ناسازگاری فعل الهی و فعل طبیعت"، "نامداخله‌گری خداوند" و نیز "تجویزی بودن قوانین طبیعت"، شکل گرفته‌اند. نوشته‌ی پیش رو، معطوف به نخستین مورد از میان این سه تعهد است. در این مقاله با فرض سازگاری فعل الهی و فعل طبیعت، ...  بیشتر

فلسفه
بازخوانی مصداق «خزائن» با تکیه بر تفاسیر عقلی و مبانی حکمت متعالیه

عفت السادات هاشمی؛ علیرضا کهنسال؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی

دوره 13، شماره 1 ، تیر 1401، ، صفحه 241-269

https://doi.org/10.30465/cw.2022.38907.1851

چکیده
  در برخی از آیات قرآن کریم از واژة «خزائن» سخن به میان آمده است. مفسران در حقیقت و چیستی «خزائن» دارای وحدت نظر نبوده و اختلاف نظرهای قابل توجهی در میان ایشان به چشم می‌خورد. در تفاسیر عقلی-کلامی اعم از شیعه و اهل سنت، چهار مصداق درباره مفهوم خزائن مطرح شده است که عبارتند از «باران»، «عناصر و اسباب مادی خلقت»، «مقدورات ...  بیشتر

تحلیل و نقادی مفاهیم اعتباری در فلسفه اشراقی با رویکرد صدرایی

زهره زارعی؛ قدرت الله قربانی

دوره 12، شماره 2 ، آذر 1400، ، صفحه 115-157

https://doi.org/10.30465/cw.2021.7271

چکیده
  یکی از مباحث مهم عقلی، تقسیم مفاهیم کلی به سه قسم مفاهیم ماهوی، منطقی و فلسفی است. لازم به ذکر است که سهروردی و حکیمان پیش از او تنها متوجه تفاوت بین مفاهیم حقیقی و اعتباری شده و آن­ها را در دو دسته عینی و ذهنی قرار داده بودند و تا زمان ملاصدرا این تقسیم منحصر در معقولات اولی(مفاهیم ماهوی) و معقولات ثانوی(مفاهیم منطقی) بود و جایگاه مفاهیم ...  بیشتر

بررسی مفهوم و مصادیق حیات در قرآن و حکمت متعالیه

مریم عباس آبادی عربی؛ علی حقی؛ علیرضا کهنسال

دوره 12، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 137-164

https://doi.org/10.30465/cw.2021.6956

چکیده
  صدرالمتالهین حیات را مبدا «ادراک» و «فعل» می داند و با توجه به اصول فلسفه خود مثل اصل اصالت، بساطت و تشکیک وجود ثابت کرد که حیات، حقیقتی تشکیکی است که در همه مراتب وجود سریان دارد. بنابراین طبق فلسفه ملاصدرا همه موجودات زنده هستند. در حالی که طبق فلسفه­های پیش از ملاصدرا در عالم طبیعت صرفاً حیوانات و انسان­ها دارای حیات ...  بیشتر

بررسی تبعات اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی الهیات ظاهرگرایانه از منظر ملاصدرا

سمیه ملکی؛ مهدی امامی جمعه؛ نفیسه اهل سرمدی

دوره 12، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 249-267

https://doi.org/10.30465/cw.2021.6837

چکیده
  الهیات ظاهرگرایانه و فهم سطحی از دین، به عنوان یک جریان فکری و اعتقادی همواره در طول تاریخ اسلام، در قالب اندیشه­های مختلف مطرح و در عرصه­های اجتماعی، فرهنگی و اخلاقی تاثیرگذار بوده است. ملاصدرا (979-1050ق) در اغلب آثار خود وارد بررسی و نقد این جریان و تبعات آن، در جامعه زمان خود می­شود. مسئله اصلی برای او نقد الهیات ظاهرگرایانه است ...  بیشتر

مروری بر پژوهش‌های انجام شده در موضوع علم و عقل در حوزه‌ی فلسفه صدرایی

علی ترابی میبدی؛ زینب صادقی؛ مهران نحفی؛ زهرا لطفی

دوره 11، شماره 2 ، بهمن 1399، ، صفحه 63-89

https://doi.org/10.30465/cw.2021.6300

چکیده
  در سالهای اخیر، پژوهش های متعددی با رویکرد مروری در حوزه­های علوم انسانی به زبان فارسی به نگارش درآمده ، اما در حوزه­ی فلسفه اسلامی به این امر کمتر پرداخته­اند. نوشتار حاضر به منظور مرور تولیدات علمی در زمینه­ی پایان­نامه­ها و مقالات موجود سال­های 1380تا 1399، در دو محور علم و عقل از دیدگاه ملاصدرا نگارش یافته است. پرسش پایه­ای ...  بیشتر

نقش تشکیک وجود در فهم زبان دین از دیدگاه ملاصدرا

محسن حبیبی؛ فاطمه کریمی مزیدی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1399، ، صفحه 57-80

https://doi.org/10.30465/cw.2020.5759

چکیده
  از مسائل مهم حوزه دین‌پژوهی در دوران معاصر قابل‌فهم بودن زبان دین است. افرادی که آن را قابل‌فهم می‌دانند، در عرفی و همه فهم، یا رازآلود و نمادین بودن آن اختلاف‌نظر دارند. این مسئله به دلیل توجه ملاصدرا به تفسیر قرآن به‌وجهی مورد توجه وی نیز قرار گرفته است. ملاصدرا در هستی‌شناسی تنها وجود را اصیل می‌داند: به نظر او تنها وجود از واقعیت ...  بیشتر

خوانش تطبیقی ملاصدرا و نیشیدا کیتارو در برخی آراء معرفت شناختی (وجوه اشتراک)

امیر دل زنده نژاد؛ یداله رستمی

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1399، ، صفحه 109-124

https://doi.org/10.30465/cw.2020.5338

چکیده
   وجوه اشتراک فراوانی در تفکر ملاصدرا و نیشیداکیتارو ژاپنی وجود دارد. هر دو نگاهی کل نگر و وحدت انگارانه به هستی دارند و معرفت شناسی و انسان شناسی آنان، خصلتی هستی شناسانه دارد. بنیاد معرفت وشناخت آدمی همان بنیاد جهان است و واقعیت از جنس آگاهی است. هردو به وحدت بین سوژه و ابژه معتقدند. واقعیت در ساحت نفس انسان به ظهور می‌رسد و آشکار ...  بیشتر

بازخوانی جوهر و عرض از منظر ملاصدرا در تفسیر آیات اسماء و صفات

محبوبه رجایی؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی؛ عباس جوارشکیان

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1399، ، صفحه 125-145

https://doi.org/10.30465/cw.2020.5434

چکیده
  در بررسی آثار ملاصدرا درباره جوهر و عرض در تفسیر آیات اسما و صفات الهی با دو معنا از جوهر و عرض روبرو هستیم. رابطه این دو معنا مشترک لفظی است. یکی معنای مشهور که طبق آن موجود ممکن به جوهر و عرض تقسیم می‌شود. در این معنا وجود حق در هیچ یک از این اقسام جای نمی‌گیرد؛ زیرا در این تقسیم ماهیت مقسم است. ملاصدرا با توجه به همین معنا «لیس بجوهر» ...  بیشتر

«تأثیر اصالت وجود بر تحلیل رابطه امکان استعدادی با امکان ذاتی»

علی مطهری

دوره 11، شماره 1 ، شهریور 1399، ، صفحه 213-227

https://doi.org/10.30465/cw.2020.5418

چکیده
  «امکان» هم ردیف مفاهیم عامی مانند «وجود و عدم»، «وحدت و کثرت» و «علیت و معلولیت» از جمله مباحث بنیادی و مهم فلسفی است. تبیین صحیح از معانی مختلف امکان و رابطه این معانی با یکدیگر، گره‌گشای تصور و تصدیق درست بسیاری از دیگر مسائل مهم فلسفه است. «امکان ذاتی» و «امکان استعدادی» از جمله معانی مهم «امکان» ...  بیشتر

تبیین رابطه مزاج واخلاق، کارکرد اخلاقی عقل در فلسفه ملاصدرا

ملیحه خدابنده بایگی؛ سید مرتضی حسینی شاهرودی؛ جعفر مروارید

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 103-131

https://doi.org/10.30465/cw.2020.4611

چکیده
    نگاه وجودی ملاصدرا به بحث مزاج، تئوری خاص وی در مسئله حدوث جسمانی نفس، نگرش ویژه او در رابطه نفس و بدن و همچنین مقوله طلایی حکمت متعالیه که حرکت جوهری می­باشد، همگی در کنار یکدیگر، اضلاع و ابعاد هندسه­ای منظم را تبیین و تنقیح می­نمایند که به راوی حکمت عملی، اجازه گام برداشتن در عرصه اخلاق را آ­ن­هم در صحنه جسم و جسمانیت ...  بیشتر

تحلیل مفهوم آگاهی از دیدگاه ملاصدرا و پیوند‌گرایی

زهره سلحشور سفیدسنگی

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 133-153

https://doi.org/10.30465/cw.2020.4605

چکیده
  چکیده مسئله­ی آگاهی از مهم‌ترین مسائل تاریخ فلسفه است. به دلیل دشواری تعریف آگاهی برخی فیلسوفان آن را به آگاهی پدیداری، آگاهی دسترسی، خودآگاهی و آگاهی نظارتی تقسیم کرده­اند. فیلسوفانی مانند ملاصدرا که آگاهی (علم) را به نفس نسبت می­دهند و بر این اساس ویژگی­های مربوط به آگاهی را تبیین می­کند، تمام اقسام آگاهی را به امری فراتر ...  بیشتر

مقایسه کارکردهای عقل از نگاه ملاصدرا با کارکردهای عقل در قرآن

فاطمه سلیمانی دره باغی

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 155-179

https://doi.org/10.30465/cw.2020.4851

چکیده
  از نگاه فلاسفه عقل به معنای قوه‌ی ادراکی است که با آن می‌توان حقایق را به نحو کلی درک کرد. سؤالی که مطرح می‌شود این است که، این معنا از عقل چه مقدار بـا بـرداشتی کـه از تعقل در قرآن می‌شود تطبیق می‌کند؟ فیلسوفان اسلامی معتقدند عقل دارای توانمندی‌ها و کارکردهای گـوناگـون است و می‌توانـد مراتب مختلفی را کسب نماید. عقل در پایین‌ترین ...  بیشتر

حل معضل دوگانگی‌جسم/ ذهن در مدرنیته، با پرسش از وحدت وجود صدرایی

مریم صانع پور

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 199-216

https://doi.org/10.30465/cw.2020.4933

چکیده
    شکاف میان ذهن / جسم و معنا / ماده از معضلات فلسفه غرب است که در فلسفه یونان باستان شکل گرفته و تا فلسفه دوره روشنگری ادامه یافته است. متفکران پسامدرن معتقدند این دوگانگی و تضاد به وضوح در شئون مختلف تمدن مدرن خودنمایی می کند و دوگانگی من/ دیگری از همین جا نشأت گرفته است. از این رو باید به رفع این تضاد فلسفی میان ذهن / جسم، و معنا/ ماده ...  بیشتر

نسبت خیال با عواطف در فلسفه ملاصدرا

سید مهدی میرهادی

دوره 10، شماره 2 ، اسفند 1398، ، صفحه 231-247

https://doi.org/10.30465/cw.2020.4628

چکیده
  بررسی رابطه خیال با عواطف، و تبیینِ نقش و چگونگی دخالتِ خیال در حوزه عواطف، هدف مقاله حاضر است. چیستی خیال، ماهیت عواطف و نسبتی که خیال با عواطف دارد، سه پرسش اصلیِ پژوهش حاضر هستند. از روش تحلیل و استنتاج، برای تبیین موضوع استفاده شده است.نگهداریِ صورت ها پس از ادراک حسیِ پدیده ها (مصوره)، تصرف در صورت های مخزون(متصرفه)، و تبدیلِ صورت ...  بیشتر

بررسی تطبیقی مطابقت ذهن و عین در شناخت شناسی ملاصدرا و کانت

صغری باباپور؛ جعفر شانظری

دوره 10، شماره 1 ، خرداد 1398، ، صفحه 1-29

https://doi.org/10.30465/cw.2019.3806

چکیده
   از موضوعات پیچیده و بحث ­برانگیز شناخت ‌شناسی چه در فلسفه­ اسلامی و چه در فلسفه­ غرب مسئله کیفیت ارتباط ذهن و عین با یکدیگر است. بحث اصلی در شناخت شناسی بحث مطابقت تصورات با آنچه در واقعیت موجود است، یعنی چگونگی انطباق صور ذهنی با صور عینی می­باشد. رئالیستها‌ به‌ مطابقت‌ ذهن‌ و عین‌ قائلند، ولی‌ گروهی‌ از فلاسفه‌ عقیده­ای ...  بیشتر

نقد و بررسی استدلالات حکیمِ سبزواری در اثبات مسئله اتّحاد عاقل و معقول

حسین حسینی امین؛ فاطمه معین الدینی

دوره 10، شماره 1 ، خرداد 1398، ، صفحه 31-46

https://doi.org/10.30465/cw.2019.3807

چکیده
  حکیم سبزواری که از مدافعینِ مسئله اتّحاد عاقل و معقول است علاوه بر شرح و تقریرِ براهینِ صدرالمتألّهین خود، براهینی را در اثباتِ این مسئله اقامه کرده است. در این پژوهش سه برهانِ  مادّه و صورت؛  تجرّد معقول؛ و تبدیلِ مشتقّ به مبدأ که از براهینِ ابتکاری وی می باشند، موردِ نقد و ارزیابی صوری و مادّی قرار گرفته اند. برهان مادّه و صورت ...  بیشتر