675648c2785e9a3

چگونگی تکوین و حیات جنینی انسان ازدیدگاه ابن‌سینا، صدرالمتالهین وسدلر

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته‌ی دکترای حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

10.30465/cw.2021.7270

چکیده

یکى از مهم­ترین مسائل انسان­شناسى، چگونگی ارتباط ساحت­هاى وجود انسان، یعنى نفس و بدن اوست. فیلسوفان بسیاری از حکمای یونان باستان تا فلاسفه­ی عصر حاضر به این مساله پرداخته­اند. محور اصلی این پژوهش، چگونگی تکوین انسان از بدو حضور در عالم ماده است. این مساله از دیدگاه فلسفی ابن سینا و صدرالمتالهین و مقایسه آن با نظریات جنین شناسی تی. وی. سدلر، به عنوان یکی از مهم­ترین نظریه­پردازان این رشته، مورد واکاوی قرارگرفته­است. تشکیل و ترتیب شکل­گیری اعضای بدن، میزان تأثیرپذیرفتن و ارتباط جنین با والدین، زمان برخوردار شدن از نفس و مساله­ی حافظ و جامع مواردی است که برای ارزیابی بهتر مساله در این پژوهش مورد بررسی قرارگرفته­است. یکی از مهم­ترین دستاوردهای این تطبیق آن است که جنین با وجود آن­که ماده­ی اولی وجود بدن خود را از پدر و مادر دریافت می­کند، با تبدیل قوای موجود در خود، به سمت ایجاد نفسی هرچند حیوانی پیش می­رود؛ بررسی­های جدید علم جنین­شناسی نیز مؤید این مساله است. این پژوهش بر آن است تا علاوه بر دست­یابی به نتایج جدید، از طریق ایجاد دیالوگ­های علمی و دقیق، گامی در جهت برطرف شدن گسل ایجاد شده میان فلسفه­ی اسلامی و علوم طبیعی بردارد و دریچه­های جدیدی به روی مطالعات این حوزه بگشاید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Embryogenesis and Embryo Life of Human from the Points of View of Ibn Sina, Mulla Sadra and Sadler

نویسنده [English]

  • sepideh razi
PhD in Transcendent Theosophy, University of Isfahan, Isfahan, Iran
چکیده [English]

One of the most significant issues in anthropology is the relationship between two major aspects of human life: soul and corpus. A review over philosophical texts from the early Greek era to the present time reveals the fact that soul’s relationship with the corpus is and has always been concerning philosophers. However, over time, separation of sciences and their narrowed down branches brought made it particularly interesting for other branches of science like embryology, psychology, parapsychology, etc. The main focus of this study is human genesis since his presence in the material world which is scrutinized through philosophical views of Ibn Sina and Mulla Sadra and comparing their views with embryological theories of Thomas W. Sadler as a prominent theoretician in the field. Conception and order of formation of body organs, parents’ influence on embryo and their relationship, the time of acquiring soul and the issue of protective and exhaustive are among the points discussed in this study in order to make a better evaluation of the issue under study.
Several theories have been developed on the formation of the first organ by eminent thinkers all of which could be culminated. If veins and nerves are considered as organs, they will be the first ones; otherwise, the heart is the initiator of embryogenesis. Ibn Sina concords with the second part of medical theories; however, regardless of the differences in views of Mulla Sadra on the genesis of the first organ, if the liver is the beginning point for veins and nerves, then, he will go with the first theory. For Ibn Sina, heart is the first organ for he believes that it is the origin of heat. Nevertheless, in some of his works, Mulla Sadra states the heart to be the first organ; yet, if the criteria for his selection is an overall look at his works, brain has to be considered as the initiator of embryogenesis due to its inherent priority and since liver as the origin of veins is formed earlier. Both of these approaches, however, contradict with the ideas Ibn Sina had on this issue. In the case of formation of other body organs, there seems to be almost no difference in views of these two philosophers on chronological order and for both of them, the other one’s first is the second one. Yet, Mulla Sadra’s views are supported more strongly by medical views of the modern world. This is due to the fact that, Ibn Sina puts the formation of veins and nerves two steps behind compared to the findings of modern medicine.
Regarding the method and time of attachment of soul to the embryo, Ibn Sina takes the time when heart is completely formed as the time when embryo gains the intellective soul. Yet, based on his own principles, Mulla Sadra believes that when the embryo is formed, the fetus is of signs of "plant life”. In other words, the fetus at this stage eats and grows; however, it lacks sense and movement as the signs of “animal life” and intellectual perception as the main sign of “human life”. As the embryo evolves inside its mother’s womb, its aptitudes are realized and this gives it an animal soul and later on other human life traits are gradually flourished. Embryology findings of modern medicine reveal that fetus receives the essence of life from its parents and it is the beginning of birth and growth of a new creature.  Thus, fetus is a living creature of life right from the conception. This concord well with the trans-substantial motion theory of Mulla Sadra. Accordingly, acquisition of soul from Mulla Sadra’s point of view and medical perspective coordinate well considering their views on the first organ of primary stages of soul and life even in their faintest forms. 
Views and ideas of these two philosophers on creation of soul and the protective and exhaustive factor are different. Ibn Sina believes that soul of parents is vicariously protective and exhaustive so that at first, the soul of mother is the collection of elements and creator of nature, then in the middle, mineral face or the born soul is exhaustive and protective with the aid of mother’s soul and finally the born soul becomes independent. Mulla Sadra denies this and believes that delegation in various affairs is in contractual affairs and not in real and inherent ones. For him, exhaustiveness of body organs is neither the souls of parents nor the soul of embryo but is the nutrition substances which collect the necessary and required components in its essence due to the trans-substantial motion and inherent perfection and is even more perfect and transforms as time passes and this is the plant soul of the embryo which protects it until the time comes for it to be qualified to gain the potential to show animal behavior beside above-mentioned deeds and behaviors. At this moment, human body is evolved and becomes legible to acquire intellective soul with which not only mineral deeds are conducted along with plant and animal behavior, but contemplation and perception also occur as the intellectual soul. Modern medical findings solve the problem of exhaustiveness of the embryo since they take fetus as a living creature; however, the concept of protectiveness as it is discussed in philosophy is of no ground in embryology and the only mention of it is made about the role the mother and her body has in protecting the fetus conceived in her womb.  Mother’s body acts as a home and a system feeding and protecting the fetus and since it is the site for the nurture of a creature named human, her temperament and spiritual state will have their influence of the embryo.
In conclusion, an overall evaluation of these views reveals that ontological principles of Mulla Sadra to elaborate on embryogenesis and the life of human embryo concord much better with modern findings of embryology as a science in comparison to the ones developed by Ibn Sina.
No study has investigated the relationship between soul and corpus from this point of view. The method utilized in this study was documentary analysis using library resources. The references used in this study were all original texts including The Canon of Medicine, Book of Knowledge for Ala al-Dawla, Soul, etc. by Ibn Sina, The Transcendent theosophy in the Four Journeys of the Intellect, etc. by Mulla Sadra and Langman's Medical Embryology by Thomas W. Sadler.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Genesis
  • Embryo life
  • Protective and exhaustive
  • Ibn Sina
  • Mulla Sadra
  • Sadler
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1400ق)، رسائل ابن‌سینا، قم: انتشارات بیدار.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1404ق)،  الشفاء( الطبیعیات)، به تحقیق سعید زائد، قم: مکتبة آیة الله المرعشى‏.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1426ق)،  القانون فی الطب، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1363)، المبدأ و المعاد، به اهتمام عبدالله نورانى‏، تهران: موسسه مطالعات اسلامی.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1375)،  النفس من کتاب الشفاء. تحقیق حسن حسن‌زاده آملی. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1379)، النجاة من الغرق فى بحر الضلالات‏، مقدمه و تصحیح از محمد تقى دانش پژوه‏، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله، (1386)، قانون در طب، ترجمه علیرضا منصوری، جلد اول، تهران: مرسل.
ارسطو، (1366)، درباره نفس. ترجمه علیمراد داوودی. تهران: حکمت.
البار، محمدعلی،(1995م)، خلق الانسان بین الطب و القرآن، جدة: الدار السعودیة.
امامی میبدی، محمدعلی، (1382)،  آناتومی، تهران: سماط.
امینی، محمدعلی، (1394)، سقط جنین از منظر فقه و حقوق، پایان­نامه حوزوی، قم: مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی، جامعة المصطفی العالمیة.
پاک­نژاد، رضا، (1363)، اولین دانشگاه و آخرین پیامبر، تهران: یاسر.
تهانوی، محمدعلی، (1996م)، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، بیروت: مکتبه لبنان ناشرون.
جان کوئیرا، لوئیز کارلوس، (1384)، بافت­شناسی پایه، ترجمه­ی محمد منتظری و مسلم بهادری، تهران: نسل فردا.
حائری روحانی، سیدعلی، (1382)، فیزیولوژی اعصاب و غدد درون‌ریز، تهران: سمت.
 حسینى اردکانى‏، احمدبن محمد، (1375)، مرآت الاکوان( تحریر شرح هدایه ملا صدرا شیرازى)، مقدمه و تصحیح و تعلیق از عبد الله نورانى‏، تهران: میراث مکتوب.
حکیمی­ها، سعید، (1374)، سقط جنین، مجله­ی علمی پزشکی قانونی، تهران، شماره­ی سوم.
دیاب، عبدالحمید و احمد قرقوز، (1383)، مع الطب القرآن الکریم، تهران: حفظی.
رازی، فخرالدین، شرح الاشارات و التنبیهات. (1384)، مقدمه و تصحیح از دکتر نجف‏زاده‏. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگى.
رحیم­پور، فروغ، (1393)، « تحلیلی برنقش بدن در ابتدا و انتهای حیات دنیوی از منظر ابن­سینا»، فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، دوره 14 ،شماره4 ،زمستان،  ،پیاپی 53، صفحات 32 – 1.
رضایی، ابراهیم؛ شانظری، جعفر؛ (1396)،  «بررسی و تحلیل نسبت انسان با طبیعت در فلسفه ملاصدرا»، فصلنامه علمی – پژوهشی پژوهش­های فلسفی کلامی، دوره 19، شماره 3 - شماره پیاپی 73، صفحه 24 – 5.
رضوی، شهناز؛ امین ناجی، محمدهادی؛ کامکار، زهره؛ (1390)، «جایگاه و مدت استقرار جنین در رحم از دیدگاه قرآن، حدیث»، و علم جنین شناسی، فصلنامه پژوهش­های علم و دین، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال دوم، شماره دوم، صص 23 – 38.
سدلر، تی. و،. جنین شناسی لانگمن، (1386)، ترجمه­ی بابک عزیزافشاری و همکاران، تهران: انتشارات تیمورزاده.
شاکری، طاهره، جوکار؛ آسیه؛ صیامیان، حسن؛ خلعتبری، علی­رضا، (1397)، «بررسی مراحل تکوین جنین در منابع دینی و طب ایرانی و نقش قوا در رشد و نمو جنینی»، دین و سلامت، دوره 6 ،شمــاره 2 ،پاییز و زمستان. ازصص 20 – 30.
شریف، میان­محمد، (1362)، تاریخ فلسفه در اسلام. جلد اول. زیر نظر نصرالله پورجوادی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.  
صدرالمتألهین­شیرازی، محمد، المبدأ و المعاد، (1354)، تصحیح و تعلیق از سید جلال الدین آشتیانى، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
صدرالمتألهین­شیرازی، الشواهد الربوبیه. (1360)، تصحیح و تعلیق از سید جلال الدین آشتیانى‏. مشهد: المرکز الجامعى للنشر.
صدرالمتألهین­شیرازی، الشواهد الربوبیه، (1391)، ترجمه جواد مصلح، چاپ ششم، تهران: سروش.
صدرالمتألهین­شیرازی، اسرار الآیات، (1360 الف)، مقدمه و تصحیح از محمد خواجوى‏، تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران‏.
صدرالمتألهین­شیرازی، (1361)، العرشیه.  تصحیح غلامحسین آهنى‏، تهران: انتشارات مولی.
صدرالمتألهین­شیرازی، (1981م)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. 9 جلد، بیروت: دار احیاء التراث.
طوسی، الخواجة نصیر الدین‏، (1375)، شرح الاشارات و التنبیهات للمحقق الطوسى‏، قم: نشرالبلاغه.
عباسی، محمود، (1379)، مجموعه مقالات حقوق پزشکی، تهران: انتشارات حقوقی سینا.
گودرزی، فرامرز، (1374)، پزشکی قانونی، تهران: انتشارات افشین.
لئونارد، س. ه. ، (1379)، چکیده­ی آناتوم یگری ، ترجمه­ی فرزاد مدرس موسوی، تهران: ارجمند.
محمدزاده، علی، (1374)، سقط جنین درمانی، پایان­نامه دکترای پزشکی عمومی، تهران: دانشگاه شهیدبهشتی.
مور، پریساد، (1385)،  رؤیانشناسی بالینی، ترجمه­ی محمد مردانی و ابراهیم اسفندیاری  و حسن آذری و محمدقاسم گل­محمدی، اصفهان: دانشگاه علوم پزشکی اصفهان.
موسوی، هادی، (1395)، هویت «بدن» از دیدگاه ملاصدرا، فصلنامه علمی – پژوهشی آموزه­های فلسفه اسلامی، شماره 19، پاییز و زمستان، صص 158 – 111.