675648c2785e9a3

تحلیل «وجود» کانتی از منظر حکمت متعالیه

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی/

چکیده

هدف اصلی این پژوهش تحلیل «وجود» نزد کانت با کمک‌گرفتن از دیدگاه ولف، هیوم، و فلاسفۀ اسلامی دربارۀ وجود است. با توجه به این‌که کانت در نقد عقل محض در دو موضع به تحلیل «وجود» می‌پردازد، ابتدا در بخش تحلیل استعلایی در مبحث «مقولات محض فاهمه»، به‌منزلۀ یکی از مقولاتِ وجهه‌نظر «جهت»، و دیگربار در بخش دیالکتیک استعلایی در نقد برهان وجودی، این مقاله با هدف ارائۀ تبیینی جامع و منسجم از این دو موضع نشان می‌دهد که کانت در دیالکتیک استعلایی، برای اجتناب از ایدئالیسم جزمی و ایدئالیسم شکاکانه، داده‌شدگی وجود را متأثر از هیوم برای نقد برهان وجودی به‌کار می‌گیرد، اما در تحلیل استعلایی که بر فهم ما از وجود متمرکز است، متأثر از ولف که برای او وجود امری فرعی و مجهول است، وجود را از مراتب علم ما به گزاره‌ها می‌داند. هم‌چنین با برقراری نوعی هم‌ارزی ابتدایی میان «اصالت وجود در حکمت متعالیه» و «داده‌شدگی وجود نزد هیوم»، و «اصالت ماهیت و اعتباری‌بودن مفهوم وجود نزد سهروردی» و «متمم بودن آن نزد ولف» از ابزارهای مفهومی برای تحلیل وجود در حکمت متعالیه و حکمت اشراق، هم‌چون «معقولات ثانیۀ فلسفی»، «زیادت وجود بر ماهیت»، و «جهات ثلاث» برای تبیین وجود نزد کانت کمک گرفته می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Kantian ‘existence’ From the perspective of transcendental philosophy

نویسنده [English]

  • Roohollah karim
Assistant Professor, Institute for Humanities and Cultural Studies, Roohollah.karimi@gmail.com.
چکیده [English]

 
Abstract
The main objective of this study is to analyze the Kantian ‘existence’ from the perspective of Wolf’s, Hume’s, and Islamic philosophers’ views on existence. Since Kant addresses ‘existence’ in Critique of Pure Reason in two positions, first in the transcendental analysis section in the ‘pure categories of understanding’, as a component of ‘direction’ category among the famous four categories, and again in transcendental dialectic in criticizing ontological argument, this paper aiming to provide a comprehensive and coherent explanation of these two positions, shows that Kant's transcendental dialectic, to avoid dogmatic idealism and skeptical idealism, appeals to the giveness of existence, influenced by  Hume, to criticize the ontological argument, but in the transcendental analysis which is focused on our understanding of existence, considers, influenced by Wolf, existence as the degrees of our knowledge of propositions. Also establishing a basic equivalence between ‘the principality of existence in the transcendent philosophy’ and ‘the giveness of existence in Hume’s view’ and ‘the principality of quiddity and the abstractness of existence in Suhrawardi’s view’ and ‘its being subsidiary in Wolf’s approach’, this paper uses some conceptual tools to analyze ‘existence’ in transcendent philosophy and Illumination Wisdom and to explain ‘existence’ in Kant’ view.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Immanuel Kant
  • Christian Wolff
  • David Hume
  • transcendental philosophy
  • Suhrawardi
  • existence
ایزوتسو، توشی‌هیکو (1361). بنیاد حکمت سبزواری، ترجمة جلال‌الدین مجتبوی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
حسینی شاهرودی، سیدمرتضی (1380). «بررسی تطبیقی هستی‌شناسی از منظر کانت و سهروردی»، مجلة دانشکدة الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، ش 53 و 54.
ژیلسون، اتین (1386). هستی در اندیشة فیلسوفان، ترجمة سیدحمید طالب‌زاده، تهران: حکمت.
سهروردی، شیخ شهاب‌الدین (1366). حکمه‌الاشراق، ترجمه و شرح از سیدجعفر سجادی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1362 الف). بدایه‌الحکمه، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
طباطبایی، سیدمحمدحسین (1362 ب). بدایه‌الحکمه، قم: مؤسسة النشر الاسلامی.
عبداللهی، مهدی (1390). «وجود از منظر کانت»، آیین حکمت، دورة سوم، پیاپی 10.
فولکیه، پل (1366). فلسفة عمومی یا مابعدالطبیعه، ترجمة یحیی مهدوی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
کانت، ایمانوئل (1362). سنجش خرد ناب، ترجمة میر شمس‌الدین ادیب سلطانی، تهران: امیرکبیر.
کانت، ایمانوئل (1367). تمهیدات، ترجمة غلامعلی حداد عادل، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
کانت،‌ ایمانوئل. نقد عقل محض (مقدمه)، ترجمة غلامعلی حداد عادل، جزوة تکثیرشده در گروه فلسفة دانشگاه تهران.
موسوی کریمی، میرسعید (1389). «برون‌شدن از نتایج مشکل‌آفرین رویکرد کانت به مسئلۀ وجود در پرتو حکمت سینوی»، متافیزیک، ش 5 و 6.
موسوی کریمی، میرسعید (1392). «مسئلۀ وجود: دیدگاه مشکل‌آفرین کانت و ناکامی رویکرد فرگه‌ای»، پژوهش‌های فلسفی ـ کلامی، ش 3 و 4 (پیاپی 55 و 56).
وال، ژان (1380). بحث در مابعدالطبیعه، ترجمة یحیی مهدوی و دیگران، تهران: خوارزمی.
هارتناک، یوستوس (1376).‌ نظریة معرفت در فلسفة کانت، ترجمة غلامعلی حداد عادل،‌ تهران: فکر روز.
یثربی، یحیی (1386). حکمت اشراق سهروردی، قم: بوستان کتاب.
Ariew, Roger (2012). ‘Descartes and Leibniz as Readers of Suárez: Theory of Distinctions and Principle of Individuation’ in The Philosophy of Francisco Suárez, By Benjamin Hill and Henrik Lagerlund (ed.), Oxford University Press.
Athalye, Shrinivas M. (2014). ‘Introduction to Ontology’, in Episteme, 2(4), Retrieved from http://www.episteme.net.in/phocadownloadpap/userupload/March2014/11-introduction%20to%20ontology.pdf.
Corazzon, Raul (2013). ‘Christian Wolff's Ontology: Existence as ‘Complement of Possibility’’, Retrieved from http://www.ontology.co/pdf/christian-wolff-ontology.pdf.
Forgie, William (2008). ‘Kant and Existence: Critique of Pure Reason A600/B628’, In Kant-Studien, 99.
Howard, Caygill (1996). A Kant Dictionary, Oxford Blackwell Publishers.
Hume, David (1999). An Enquiry Concerning Human Understanding, Oxford University Press.
Kant, Immanuel (1998). Critique of Pure Reason, Translated by Paul Guyer & Allen Wood, Cambridge University Press.
Klima, Gyula (ed.) (2007). Medieval philosophy: essential readings with commentary, Hong Kong: Blackwell Publishing Ltd.
Shaffer, Jerome (1962). “Existence, Predication and the Ontological Argument”, Mind, LXXI.
Van Cleve, James (1999). Problems from Kant, Oxford University Press.