675648c2785e9a3

بررسی تطبیقی برهان صدیقین ابن سینا و برهان امکان و وجوب توماس آکویناس در اثبات صانع

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسندگان

1 مربی گروه فلسفه وکلام اسلامی،دانشگاه پیام نور هریس، تبریز، ایران( نویسنده مسئول)

2 دانشیارگروه فلسفه، دانشگاه پیام نور تهران جنوب، تهران، ایران

3 دانشیار گروه فلسفه، دانشگاه پیام نور تبریز، تبریز، ایران

4 . دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه پیام نورتهران، تهران، ایران

10.30465/cw.2021.6206

چکیده

«برهان صدیقین» برای اثبات بی واسطه خالق از ابن سینا آغاز شد، او تلاش کرد تا مصداقی کم نقص و بی واسطه از این برهان برای اثبات خداوند عرضه نماید. برهان امکان و وجوب نیز که در خلال ترجمه های متون فلسفی، به حوزه فلسفه غرب راه یافت، توماس آکویناس کوشش های فراوانی برای تنزیه و تکمیل آن جهت اثبات مبدا عالم انجام داد.
این خامه درصدد است تا نخست به تبیین روشنی از برهان صدیقین شیخ الرئیس در عالم اسلامی و برهان امکان و وجوب آکویناس در عالم غرب با هدف اثبات خالق پرداخته و سپس مبرهن سازد که اولاً؛ مفاد این دو برهان یکی نیستند و با وجود برخی مبانی مشترک میان آنها، ساختاری متفاوت دارند. به نظرمی رسد برهان امکان آکویناس، شبیه برهان امکان و وجوب در فلسفه و کلام اسلامی است. ثانیاً؛ برهان توماس صرف نظر از جنبه اقناعی بودن آن برای عامه، مبتنی بر پیش فرض های بحث برانگیز فلسفی و دارای مقدمات طولانی است، ولی برهان سینوی، دارای مبانی و ساختار محکم عقلی بوده و واسطه های  کمتری برای نیل به هدف فوق داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Comparative Consideration of Avicenna’s Argument of the Sincere and Thomas Aquinas’s Argument from Possibility and Necessity for the Creator’s Existence

نویسندگان [English]

  • makek abiyan 1
  • gholamhossein khedri 2
  • jalal peykani 3
  • alireza parsa 4
1 the coach of Islamic Philosophy and Theology, Heris Branch Payame Noor University, tabriz, Ira
2 Associate Professor Department of Philosophy , Payame Noor University, South Tehran Branch, . Tehran, Iran
3 Associate Professor Department of Philosophy , Payame Noor University, Tabriz Branch, tabriz, Iran. jpaykani@yahoo.com
4 Associate Professor Department of Philosophy , Payame Noor University, Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

The “argument of the sincere” (burhān al-ṣiddīqīn) was first introduced by Avicenna as andirect proof for a creator. He tried to provide a nearly ideal and direct version of the proof for God’s existence. The argument from possibility and necessity found its way to the Western philosophy through translations, and then Thomas Aquinas made tremendous efforts to refine and supplement it as a proof for the source of the world.
This paper seeks to provide a more clear account of Avicenna’s argument of the sincere in the Islamic world and Aquinas’s argument from possibility and necessity in the Western world as proofs for the creator. It will then be argued that, first of all, these are two different arguments, and despite their shared foundations, they have different structures. It seems that Aquinas’s argument is like the argument from possibility and necessity in Islamic philosophy and theology. Secondly, regardless of how persuasive it might be to the public, Thomas’s argument rests upon controversial philosophical assumptions and involves lengthy premises, whereas Avicenna’s argument has solid rational foundations and structure, achieving its goal through fewer mediating premises.

کلیدواژه‌ها [English]

  • argument of the sincere
  • argument from possibility and necessity
  • regress
  • Avicenna
  • Thomas Aquinas
. ابن سینا (1382)، الاشارات و التنبیهات، ج1، ترجمه و شرح دکتر حسن ملکشاهی، تهران، انتشارات سروش، چاپ چهارم.
2. ـــــــــ (1973م)، التعلیقات، تصحیح عبدالرحمن بدوی، قاهره، مکتبه الاعلام اسلامی.
3. ـــــــــ (1363)، المبدا و المعاد، به تحقیق عبداله نورانی، تهران، موسسة مطالعات اسلامی،دانشگاه
مک گیل.
4. پلانتینگا، الوین (1393)، فلسفه دین (خدا، اختیار و شر)، ترجمه محمدسعیدی مهر، قم: موسسه فرهنگی طه.
5. توماس آکویناس (1382)، درباره هستی و ذات، ترجمه فروزان راسخی، تهران، نشر نگاه معاصر.
6. جوادی آملی، عبدالله (1388)، تبیین براهین اثبات خدا ، قم، مرکز نشر اسراء– بی تا.
7. جوادی، محسن (1375)، درآمدی بر خداشناسی فلسفی، قم: معاونت امور اساتید و معارف اسلامی.
8. الدرز، لئوجی (1381)، الهیات فلسفی توماس، ترجمه شهاب الدین عباسی، چاپ اول، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
9. ژیلسون، اتین (1384)، تومیسم (درآمدی بر فلسفة قدیس توماس آکوئینی)، ترجمه سید ضیاء الدین دهشیری، چاپ اول، تهران ، انتشارات حکمت.
10. سید هاشمی، سیداسماعیل(1390)، آفرینش و ابعاد فلسفی آن در الهیات اسلامی و مسیحی، قم، موسسه بوستان کتاب(مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
11. صدرالدین شیرازی، محمد (1410)، الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه ، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
12. شمس، حسین (1397)، تحلیل انتقادی برهان امکان آکویناس و نقد پلانتینگا بر آن، مجله حکمت و فلسفه، سال چهارم شماره اول، بهار.
13. طوسی، نصیر الدین (1413ق)، قواعد العقائد، تحقیق علی حسن خازم، لبنان، دار الغربه.
14. طباطبائی، محمد حسین (1378)، نهایه الحکمه، ترجمه و شرح علی شیروانی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی- حوزه علمیه قم، چاپ چهارم.
15. فارابی، ابونصر (1349)، شرح رساله زینون الکبیر، حیدر آباد.
16. مک کراث، آلیستر (1384)، درسنامه الهیات مسیحی، ترجمه: محمدرضا بیات و دیگران. قم: انتشارات دانشگاه ادیان و مذاهب.
17. مصباح یزدی (1382)، آموزش فلسفه، ج2، چاپ چهارم، تهران، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
18 . Thomas Aquinas, Summa Theologia (1996) Translated by Daniel J . Sullivan , Great Books of western word.
19 .. ــــــــــــــــ (1975) Summa Contra Gentiles. Translated by Anton C.PECIS.  F.R.S.C, jams F . Anderson, Vernon J . Bourke, Notre  Dame press.