675648c2785e9a3

ایده جهان پویا در تبیین رابطه انسان با خدا «براساس حکمت متعالیه»

نوع مقاله : علمی-پژوهشی

نویسنده

هیآت علمی گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه امام صادق(ع)- پردیس خواهران

10.30465/cw.2021.6024

چکیده

جهان به عنوان فعل خداوند فرآیندی خلاق و پویا ست که هر لحظه در حال بوجود آمدن است.خلاقیت این فرآیند حاصل حاکمیت سنت های ثابت و تخلف ناپذیر، تحت تدبیر خدایی عالم وحکیم است که موجب پیدایش ساختاری منسجم، منظم و پویا در جهان شده است. با وجود دریافت معنای ثبات و تخلف ناپذیری از واژه نظم و تداعی نوعی جبر و عدم انعطاف از آن،مساله مهمی در موضوع رابطه انسان با خداوند پیش می آید وآن این که چگونه می توان بین نظم و قانونمندی جهان و اختیار انسان جمع کرد.برای حل این مساله ایده «جهان پویا» پیشنهاد می گردد. براساس این ایده جهان تشکیل شده است از نظامی قانونمند، هوشیار و فعال که در متن آن مدبری عالم و حکیم حضور دارد و هر لحظه در شأنی ظهور می‌یابد.َ بنابراین با روش توصیفی تحلیلی و بهره بردن ازمنابع حکمت متعالیه به این نتیجه می‌رسیم که نظام احسن و پویای جهان بستری از شرایط و موقعیت های مختلف را فراهم می سازد به گونه ای که انسان مختارمی تواند با علم ودرایت،ازبهترین وضعیت‌های ممکن بهره جسته و خیرونعم الهی را دریافت نماید؛یا با جهل و بی دقتی، خود را در بدترین موقعیت قرار داده و شر نصیب او گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Idea of A Dynamic World in Explaining the Relationship Between Man and God

نویسنده [English]

  • fateme soleimani
Assistant Professor, Imam Sadiq University
چکیده [English]

The world as an act of God is a creative and dynamic process, constantly coming to exist at every moment. The creativity of the process is the result of fixed and inviolable traditions directed by God the All-knowing, the All-wise, which has culminated a coherent, organized, and dynamic in the world. Although the notion of “organized” implies a kind of fixedness and inviolability as well as determination and rigidity, a significant issue arises about the relationship between man and God: how to reconcile an organized lawful world with the human free will? The idea of “dynamic world” is proposed to do this. On this account, the world consists of a law-like, intelligent, and active order, at the center of which there is an All-knowing and All-wise director, appearing in different manifestations at every moment. Deploying the descriptive-analytic method and sources of the Transcendent Philosophy, the article concludes that the best order (al-niẓām al-aḥsan) of the dynamic world provides conditions of all kinds such that the free man can benefit from the best possible circumstances with his intelligence and receive divine blessings, or he can lead himself to the worst of the worst.

ابن سینا، (1375)، الاشارات و التبیهات، قم، نشر البلاغه
سبحانی ، جعفر،( 1418ق )، الهیات، قم، مؤسسه امام صادق(ع)
سبزواری،(1378)، شرح منظومه، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
صدرا، (1381)، اسفار اربعه، تصحیح احمد احمدی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا
صدرا، (1380)، اسفاراربعه، تصحیح مقصودمحمدی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا
صدرا، (1381)، المبدا و المعاد، تصحیح جعفر شاه نظری و محمد ذبیحی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا
صدرا،(1389)، تفسیر قرآن کریم، تصحیح محسن پیشوایی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا
صدوق، محمد بن علی،( 1375)التوحید، تحقیق هاشم حسینی، قم، انتشارات اسلامی
العروسی الحویزی،( بی تا) نورالثقلین، قم، انتشارات مطبوعاتی، اسماعیلیان
طباطبایی، سید محمد حسین،(1370)، تفسیر المیزان، ترجمه محمد باقر موسوی همدانی، نشر بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی
طبرسی، احمد بن علی،( 1403ق)،الاحتجاج، مشهد، نشر مرتضی
طوسی، نصیرالدین محمد،(1416ق)، تجرید الاعتقاد، با شرح علامه حلی،تصحیح حسن زاده آملی،قم: مؤسسه النشر الاسلامی        
کلینی،(1400)، اصول کافی، تهران، المکتبه الاسلامیه
کندی،(1950م) رسائل الکندی الفلسفیه، تحقیق عبدالهادی ابوریده، بیروت، دارالفکرالعربی
مصطفوی، حسن، (1371ش)، التحقیق فی کلمات القران الکریم، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد  اسلامی
مطهری، مرتضی،(1374) مجموعه آثار پاورقی اصول فلسفه و و روش رئالیسم، تهران، صدرا
میرداماد،(1374)، قبسات، تهران، دانشگاه تهران