675648c2785e9a3

تأملی بر چیستی مرگ در فلسفه شوپنهاور و ملاصدرا

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

گروه فلسفه، دانشکده الهیات، دانشگاه قم، قم، ایران

10.30465/cw.2019.4153

چکیده

مرگ به‌عنوان واقعیتی اجتناب‌ناپذیر موضوع مطالعه مکاتب مختلف فلسفی است. پیوند عمیق فلسفه‌ورزی و مرگ‌اندیشی سبب شده است که فیلسوفانی مانند شوپنهاور و صدرا به این امر به‌تفصیل بپردازند. این مقاله در پی پاسخ‌گویی به این سؤال است که آیا می­توان در تفکر شوپنهاور و ملاصدرا نوعی دیالوگ در باب چیستی و ماهیت مرگ انسان برقرار کرد؟ از نظر شوپنهاور، مرگ از بین رفتن هویت فردی و وجود پدیداری انسان است؛ اما وجود فی‌نفسه و راستین وی جاودانه خواهد بود. ملاصدرا معتقد است، مرگ اشتداد وجودی و تقویت جنبه‌ی تجرد نفس است که باعث تضعیف تعلق نفس به بدن و ترک بدن می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که به‌رغم تفاوت در مبانی، تفکر بدبینانه، انکار حیات و تجویز خودکشی و عرفان برهمنی شوپنهاور، می‌توان در روش هستی‌شناسانه، رویکرد عرفانی،  اشتراک در برخی مؤلفه­ها و نتایج مرگ‌اندیشی، میان دو فیلسوف، مشابهت‌ها و هم‌زبانی‌هایی را نیز یافت. هر دو فیلسوف سرشت و ذات فناناپذیر انسان و تقسیم دوگانه در باب جهان را می‌پذیرند و به وجود رنج در جهان، زهدمحوری و وجود عشق در هستی باور داشته و در جستجوی عوامل مرگ‌هراسی و راهکاری برای برون‌رفت از آن بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Death in the Philosophy of Mulla Sadra and Schopenhauer

نویسنده [English]

  • farah ramin
department of philosophy, faculty of theology, Qom university, Qom,Iran
چکیده [English]

Death as an inevitable reality is a subject of study in various philosophical schools. The issue of death is one of the deepest philosophical reflections. This concept can be reviewed within three realms: semantics, ontology, and epistemology. The objective of this article is to examine death within ontological realm in the thoughts of Mulla Sadra and Schopenhauer, and it attempts to answer the question that whether philosophical discussions on the concept of death in Sadra's transcendental wisdom, despite differences in principles, methods, and objectives, are comparable to Schopenhauer's intellectual framework. Using a descriptive-analytical approach, the present study first investigates the issue of death in the thought of both philosophers and then focuses on their comparative analysis.
The findings of this study show that, there are similarities, compatibility, and convergences between the two philosophers' attitudes toward death. Both philosophers-Molla Sadra and Arthur Schopenhaur- believe in the dichotomy in the world, immortality of human nature after death, existence of suffering in the world, asceticism, austerity, love, and affection to all human beings. However, each of them analyzes and explains the issue of death within his own intellectual framework. School of thought, intellectual principles, philosophical methods, and historical time of Mulla Sadra are very different from those of Schopenhauer.

آوی، آلبرت (1368)، سیر فلسفه در اروپا، ترجمه: علی اصغر حلبی، تهران: نشر زوار.
تافه، تامس (1379)، فلسفه آرتور شوپنهاور، ترجمه: عبدالعلی دستغیب، آبادان: نشر پرسش.
توماس، هانری (1350)، ماجراهای جاویدان فلسفه، ترجمه: سارا انوشه، تهران: امیرکبیر.
دوباتن، آلن (1390)، تسلی بخشی‌های فلسفه، ترجمه: عرفان ثابتی، تهران: ققنوس.
دورانت، ویلیام جیمز (1369)، تاریخ فلسفه، ترجمه: عباس زریاب، تهران: نشر انقلاب اسلامی.
شوپنهاور، آرتور (1388)، جهان هم‌چون اراده و تصور، ترجمه: ای جی پین و رضا ولی‌یاری، تهران: نشر مرکز.
شوپنهاور، آرتور (1392)، در باب طبیعت انسان، ترجمه: رضا ولی‌یاری، تهران: نشر مرکز.
شوپنهاور، آرتور (1395)، جهان و تأملات فیلسوف: گزیده‌هایی از نوشته‌های آرتور شوپنهاور، ترجمه: رضا ولی‌یاری، تهران: نشر مرکز.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1354)، المبدء والمعاد، تصحیح: جلال‌الدین آشتیانی، تهران: انجمن فلسفه و حکمت.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1363)، مفاتیح الغیب، مقدمه و تصحیح: محمد خواجوی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1366)، تفسیر القرآن الکریم، قم: انتشارات بیدار.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1366)، شرح اصول الکافی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1382)، شواهد الربوبیه فی مناهج السلوکیه، مقدمه، تصحیح و تعلیق: سیدجلال‌الدین آشتیانی، قم: مؤسسه بوستان کتاب (مرکز چاپ و نشر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1422)، شرح الهدایه الاثیریه، تصحیح: محمد مصطفی فولادکار، بیروت: موسسه التاریخ العربی.
صدرالدین شیرازی، محمدبن ابراهیم (1981)، الحکمة المتعالیه فی الاسفار العقلیة الاربعة، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فروغی، محمدعلی (1344)، سیر حکمت در اروپا، تهران: نشر زوار.
قیصری، داود بن محمود (1382)، شرح فصوص الحکم، تحقیق: حسن حسن‌زاده آملی، قم: بوستان کتاب.
کاپلستون، فردریک (1387)، تاریخ فلسفه، ترجمه: داریوش آشوری، تهران: سروش.
کارترایت، دیوید، آی (1392)، واژه‌نامه تاریخی فلسفه شوپنهاور، ترجمه: محسن اکبری، تهران: نشر معاصر.
کرسون، آندره (1382)، فلاسفه بزرگ (دیدرو، تولستوی، شوپنهاور)، ترجمه: کاظم عبادی، تهران: نشر بنگاه مطبوعاتی صفی علیشاه.
معتمدی، غلامحسین (1372)، انسان و مرگ، تهران: نشر مرکز.
مگی، برایان (1393)، فلسفه شوپنهاور، ترجمه: رضا ولی یاری، تهران: نشر مرکز.
نیگل، تامس (1382)، پوچی، ترجمه: حمید شهریاری، مجله نقد و نظر، سال هشتم، شماره 30ـ 29، ص 107ـ92.
Magee, B (1983), The Philosophy of Schopenhauer, Oxford: Clarendon Press.
Schopenhauer, A (1883), The World as Will and Idea, Trans: R.B.Haldane and J.kemp, London: Routledge and Kegan Paul Ltd.
Trogan, Christopher Roland (2013), Suicide and Freedom from Suffering in Schopenhauer's Die Welt als wille un Vorstellung, In: Open Journal of Philosophy, Vol 3. No 1. P.P5.