675648c2785e9a3

معرفت‌شناسی در نگاه علامه جعفری

نوع مقاله: علمی-پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

10.30465/cw.2019.4119

چکیده

دانش دیسیپلینر (disciplinar) در برابر دیگر اشکال معرفت که شکل‌‌های اشتباه یا غیرعلمی درک ابعاد واقعیات هستند، به عنوان شکل معتبری از دسته‌بندی دانش بی‌نقص مفهوم‌سازی شده است. علوم اجتماعی با درونی‌سازی شکل‌های دیسیپلینرِ معرفت‌ها، تسلیم بخش‌بندی دانش شده است و در نتیجه هر نوع تلاش در راستای «یکپارچگی دانش» را به عنوان شکل‌های «منسوخ درکِ پیچیدگی‌ها»، نامگذاری نموده است. در این مقاله، پرسش اصلی معرفت‌شناسی مبتنی بر مطالعۀ علامه جعفری در برابر معرفت‌شناسان کلاسیکی است که اصول پیکربندی معرفت دیسیپلینر را به اشتراک نگذاشته بودند. به بیانی دیگر، این خوانش، روش دیگری از شرح انتقاد کاملاً مبسوط از ساختار دانش دیسیپلینر است و به این معنا نیست که روش رو به آتی، «حالت بین‌رشته‌ای از معرفت» است، زیرا همچنان براساس مفهوم «دیسیپلینر» است که دید واقعیت را به عنوان «موجودیت کل‌نگر» از دست می‌دهد. به عبارت دیگر، رویکرد بین رشته‌ای ممکن است روشی رو به جلو در غلبه بر نواقص معرفت‌شناسی رشته‌ای باشد، اما نمی‌تواند ما را از خطرات بخش‌بندی رها سازد و صرفاً موضوعی از اهمیت شناختی نیست، بلکه شامل حالت وجودی «بودن» در جهان است. در این نوشتار برآنیم که این مسائل را از طریق دیدگاه علامه جعفری شرح دهیم؛ فردی که ظاهراً ریشه در سنت فلسفه حکمتی دارد و در عین حال راهبردهای جدیدی مانند تحلیل «تولید دانش»را مطرح کرده است. به عبارت دیگر به نظر می‌رسد علامه جعفری با اینکه ایده دانش دیسیپلینر را به دلیل اثرات بخش‌بندی آن از چنین راهبرد معرف‌شناختی رد کرده است، اما از راهبردهای بین‌رشته‌ای طرفداری نکرده است. چراکه در دیدگاه او این راهبردهای ظاهراً متفاوت منجر به شکل کاملی از «اندیشه کارمندوارانه» در علوم انسانی می‌شود.

عنوان مقاله [English]

Disciplinary and Epistemology: Revisiting Clerkish Mentalite in Human Sciences

نویسنده [English]

  • Seyed Javad Miri
Associate Professor of Sociology and Religious Studies at Institute of Humanities and Cultural Studies
چکیده [English]

                                                        
The disciplinary knowledge has been conceptualized as the valid from of classifying sound knowledge vis-à-vis other from of epistemic which have been classified as erroneous or unscientific from of fathoming different modalities of realities. By internalizing disciplinary forms of cognitions the social sciences have conceded to compartmentalization of knowledge and thus branded any attempt towards unity of knowledge as archaic forms of understanding complexities. In this article I have taken issue with the question of epistemology based on the reading of Allama Jafari with reference to classical epistemologists who did not share the principle of disciplinary epistemic configuration. This, in other words, is another way of demonstrating a full-fledged critique of disciplinary knowledge construction but this does not mean that the way forward is interdisciplinarity which loses sight of reality as a holistic entity. it seems Allama Jafari while rejecting the idea of disciplinary knowledge due to compartmentalizing effect of such an epistemological strategy but he does not favor interdisciplinary strategies either as in his view these seemingly different strategies would lead us to a complete from of clerkish mentalite in humanities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Epistemology
  • Allameh Jafari
  • Disciplinary Science
  • Humanities
  • Knowledge
جعفری، محمد تقی، (1387)،حیات معقول، تهران: مؤسسهتدوینونشرآثارعلامهجعفری.
------، (1391)، عرفان اسلامی، تهران: مؤسسهتدوینونشرآثارعلامهجعفری.
------، (1394)، فلسفۀ دین، سازمانانتشاراتپژوهشگاهفرهنگواندیشهاسلامی.
AK Sen, (1977), Rational Folls: A Critique of the Behavioural Foundations of Economic Theory,Philsophy and Public Affairs.
Marcuse. M (1964), One-dimensional Man: Studies in the Ideology of Advanced Industrial Society, Beacon Press.
Miri, S. J. (2014), Beyond Eurocentrism:Probing into Epistemological Endeavors of Allama Jafari, LAIS.