پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Criticism and Examination of Ibn Arabi and Molla Sadra and Allame Tabatabaei’s Approaches in Semantics of Divine Attributes بررسی و نقد دیدگاه‌های ابن عربی، ملاصدرا، و علامه طباطبایی در معناشناسی صفات الهی 1 32 736 FA رضا برنجکار دانشیار دانشگاه تهران حسین حجت‌خواه Journal Article 2012 08 23 Semantic of Divine attributes and names is one of the key doctrinal issues in philosophy of religion, philosophy, kalam, mysticism and contemporary scholars. This topic often brought up as assimilation and purification in the field of Islamic Sciences. Ibn Arabi knows purification and assimilation are exactly the same. In his eyes, the similarity between Divine attributes and possibilities is that Divine attributes are His manifestations and possibilities attributes are appearances of His attributes. In his idea, assimilation is in existence itself and purification is in limits of manifestations. But Molla Sadra based on emanationism and "cause and caused cognation" knows creature’s perfections completely in God. Therefore, with demonstrative approach based on three fundamental principles in this school (fundamental reality of existence, content participation in concept of existence and analogicity in reality of existence) believes in content participation and analogicity in Divine existence and attributes and with this way, he tries to get rid of absolute assimilation and divesting God of His attributes. Allame Tabatabaei in some positions expresses Molla Sadra’s theory but in other positions he knows the definitions of attributes non-compliance with God due to the fact that it is impossible to take away limitations such as lack of sameness among attributes from definitions of attributes. We will see by criticism and description of these approaches that all of them are based on ontological foundations that don’t give permission to put assimilation aside completely, however they deny absolute assimilation. But Allame’s second approach denies semantic assimilation معناشناسی اسما و صفات الهی از مباحث مهم اعتقادی در حوزة فلسفة دین، فلسفه، کلام، عرفان، و دین‌پژوهی معاصر است. این بحث در حوزة علوم اسلامی بیش‌تر با عنوان تشبیه و تنزیه مطرح می‌شود. ابن ‌عربی تشبیه را در عین تنزیه و تنزیه را در عین تشبیه می‌داند. از دید وی، شباهت صفاتِ خداوند و ممکنات در این است که صفات خداوند تجلیات او و صفات ممکنات نمودهای صفات اویند. به اعتقاد او تشبیه در اصل وجود و تنزیه در حدودِ تجلیات است، اما ملاصدرا، بر اساس نظریة صدور و سنخیتِ علّی و معلولی، کمالات مخلوق را، به کامل‌ترین نحو، در خداوند موجود می‌داند. از این‌رو، او با درپیش‌گرفتن رویکرد اثباتی (بر اساس سه اصل بنیادین در این مکتب، یعنی اصالت وجود، اشتراک معنوی در مفهوم وجود، و تشکیک در حقیقت وجود) قائل به اشتراک معنوی و تشکیک در باب وجود و صفات الهی شده است و بدین‌طریق، می‌کوشد تا خود را از دو محذور تعطیل و تشبیهِ مطلق رها کند. علامه طباطبایی در برخی مواضع همان نظریة ملاصدرا را بیان می‌کند، اما در برخی مواضع دیگر، معانی صفات را قابل انطباق بر خدا نمی‌داند، زیرا بر این باور است که محدودیت‌ها، از جمله عدم عینیت صفات با هم و نیز با ذات، را نمی‌توان از آن سلب کرد. با بررسی و نقد این دیدگاه‌ها خواهیم دید که همة این دیدگاه‌ها مبتنی‌بر مبانی وجودشناختی‌ای‌اند که هرچند تشبیه مطلق را نفی می‌کنند، اجازة کنارگذاشتن مطلقِ تشبیه را نمی‌دهند، البته دیدگاه دوم علامه تشبیه معناشناختی را رد می‌کند.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_736_f22c4c4304df36faedbd73690a8e373a.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Basic Belief and Tabatabaii’s Epistemological System مسئلة باور پایه و نظام معرفتی علامه طباطبایی 33 54 737 FA قاسم پورحسن استادیار گروه فلسفه، دانشگاه علامه طباطبایی Journal Article 2012 03 04 Foundationalism is considered the most important approaches in epistemology. Traditional foundationalism is expounded in present article. Its main claim is the division of beliefs into two kinds: Basic beliefs and deductive beliefs. Because of the regressive argument, all deductive beliefs finally should be referred to basic beliefs. In present essay, meanwhile explaining the objections to foundationalism, I would offer the responses regarding to Tabatabaii’s epistemological system. Fallibility and corrigibility are considered the main deficiency of foundationalism theory. Tabatabaii explains both the possibility and the method of grasping certain knowledge on the basis of three principles. He emphasizes that all deductive beliefs should referred syllogistically to basic particularly self-evident propositions نظریة مبناگرایی یکی از دیرینه‌ترین و مهم‌ترین رهیافت‌ها در معرفت‌شناسی تلقی ‌می‌شود. از دو قسم اساسی مبناگرایی، مبناگرایی کلاسیک و معتدل، در مقالة حاضر، مبناگرایی کلاسیک را انتخاب کرده‌ایم و از دو شکل مبناگرایی درون‌گرایانه و برون‌گرایانه، دومی را بررسی می‌کنیم. در نوشتار حاضر هر دو دسته از مبناگرایی ساده و مضاعف و تمایزات اساسی آن‌ها را کاویده‌ایم. ادعای اصلی مبناگرایی کلاسیک برون‌گرایانه این است که باورهای ما به دو دستة پایه و استنتاجی تقسیم می‌شوند و همة باورهای استنتاجی ما، در فرایند توجیهی، باید به باورهای پایه بازگردند، در غیر این‌ صورت دچار دور یا تسلسل خواهیم شد. در مقالة حاضر کوشش خواهد شد تا علاوه ‌بر آن‌که کاستی‌های نظریة مبناگرایی نشان داده می‌شود به این کاستی‌ها، بر اساس نظام معرفتی علامه، پاسخ‌هایی داده شود. علامه طباطبایی در نظام معرفتی خود دستگاهی از روابط میان باورها، بر اساس سه اصل، سامان می‌دهد که این دستگاه اولاً، تمایز میان بدیهیات اولیه و ثانویه را مشخص ‌می‌کند؛ ثانیاً، ضمن نقد معرفت خطاپذیر از معرفت خطاناپذیر دفاع می‌کند؛ ثالثاً، روش دست‌یابی به معرفت یقینی را تبیین ‌می‌کند؛ و بالاخره، ضمن نقد بر مبناگرایی ساده، مبناگرایی مضاعف را رویکرد درست بر‌می‌شمارد. خطاپذیری و خطاناپذیری و درنتیجه، تصحیح باورهای پایه اساسی‌ترین ضعف و کاستی در مبناگرایی است. با توجه به مبنای علامه طباطبایی، دربارة معرفت یقینی، که باید درنهایت همة معرفت‌ها به بدیهیات ختم و بدیهیات ثانویه نیز با روابط ویژه‌ای به بدیهیات اولی یا سه اصل اولی منتهی شوند؛ می‌توان خلل اساسی در مبناگرایی، که همان معرفت تزلزل‌پذیر غیر یقینی است، را مورد پرسش قرار داد. مهم‌ترین دستاورد علامه، در حوزة معرفتی، دفاع از معرفت یقینی بر اساس اولیات و امکان دست‌یابی به معرفت خطاناپذیر است.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_737_020b1c0dcfabea6b3e13a110976aef3c.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Epistemology in Ideology Trap اپیستمولوژی در دام ایدئولوژی بررسی و نقدی بر دیدگاه محمد عابد الجابری 55 74 738 FA محمود جنیدی جعفری استاد‌یار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سید‌سعید جلالی پژوهش‌گر ارشد، مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشور Journal Article 2012 05 26 In search for the roots and causes of Arab world undevelopment Al-Jaberi criticizes religious discourses and their philosophical elements and points to the age of establishment as the initiation and decline spot of Arabic-Islamic civilization. The age of establishment is a period in which Islamic wisdom was formed based on text of the Holy Quran in the framework of different Islamic philosophies (Religious Rational Concepts) along with unreligious philosophical systems (Foreign Rational Concepts). From the Al-Jaberi’s point of view epistemic internal systems based on religious rational concepts are the outcome of Sunni scholar’s scientific jihad and other epistemic external systems are represented by Shiites and/ or other denominations. From a geographical view he also describes a distinction between the Arabic west and east. He considers the initiatives of sheer Islamic reason and philosophy to root in the west of the Arabic-Islamic world and relates eclectic philosophies and foreign unreligious conceptual systems to Iran or east of the Arabic world. He claims that the answer to the question of Arabic decline is to get rid of ideologies and philosophies of the east of Arabic world and to join the sheer wisdom of the west Arab world especially that of the Ibn Rushd: 6th to 8th Hijra centuries. This paper criticizes the foretold dogma of argue against Shiite school of thought as part of the existent discourses in domain of Islamic world and rules out his refutation of Islamic scientific and philosophical realities . جابری، برای ریشه‌یابی علل عقب‌ماندگی دنیای عرب، گفتمان‌های دینی و اجزای معرفتی آن‌ها را بررسی و نقد و نقطة آغاز تعالی و انحطاط تمدن عربی ـ اسلامی را، در عصر تدوین، جست‌وجو می‌کند؛ عصری که اندیشه‌های اسلامی با محوریت متن قرآنی، در قالب دستگاه‌های گوناگون معرفت اسلامی (معقولات دینی) در کنار نظام‌های معرفتی غیر اسلامی (نامعقول دینی)، شکل گرفتند. در نظر جابری، نظام‌های معرفتی درون‌زا، که بر بال معقولات دینی نشسته‌اند، محصول مجاهدت علمی جماعت اهل‌سنت‌اند و تشیع با گرایش‌های گوناگون خود دیگر نظام‌های غیر معقول را نمایندگی می‌کرده‌ است. جابری همچنین، از منظر جغرافیایی، مغرب عربی را از مشرق عربی جدا می‌پنداشت. از این‌رو، بنیادهای خردِ ناب اسلامی و فلسفی را در غرب دنیای عربی ـ اسلامی می‌دانست و ریشه‌های فلسفه‌های التقاطی و نظام‌های نامعقول دینی را در ایران (مشرق عربی) درنظر می‌گرفت. در نظر او راه برون‌رفت از انحطاط، جدایی از معرفت‌ها و ایدئولوژی مشرق عربی و پیوستن به خرد ناب موجود در مغرب عربی قرون ششم تا هشتم، تحت زعامت ابن رشد، است. شاکلة این نوشتار نقد اندیشه‌های فوق و نیز بررسی و نقد مواجهة او با گفتمان‌های موجود در جهان اسلام، هم‌سان‌پنداری امور ناهم‌سان، تأکید بر روش این‌همانی در نشان‌دادن اتحاد تشیع با گرایش‌های غیر دینی و التقاطی در جهان اسلام، بیرون‌نهادن تفکرات شیعی و ایرانی از گردونة گفتمان‌های اسلامی، و چشم‌پوشی از واقعیت‌های علمی و معرفتی در جهان اسلام است.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_738_105e124ae00093f98186deb651ecf00a.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Analyzing and Comparing the Ontological and Epistemological Stance of Active Intellect for Avicenna and St. Thomas بررسی و مقایسۀ جایگاه وجودشناسی و معرفت‌شناسی عقل فعال نزد ابن سینا و توماس آکوئینی 75 96 739 FA غلامحسین خدری استادیار فلسفه، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مستانه کاکایی Journal Article 2012 07 22 The Agent intellect of Aristotle has different position in later philosophers’ thoughts. Each, according to their need and the vacuum in their philosophy would determine the position of the agent intellect. Plato considered ‘Universals' as self-subsistance, immaterial and permanent which were not in the sensible world. He had not felt that there would be a need for agent intellect; however Aristotle, contrary to his master put ‘Universals' in sensible things, and to be able to explain the concept of universals, required intellect. Since Aristotle discussed vaguely about the intellect and compared it with the sense, after him, exponents and commentators, extracted agent intellect from his philosophy, or like Alexander of Aphrodisias who considered it as a transcendent and supernatural being or put it beyond the human soul like, Muslim philosophers, Al-Farabi and Avicenna to resolve the issue of the relationship between plurality and unity as well as Knowledge. In contrast, some philosophers in the medieval age, like Thomas Aquinas despite the influence of these Muslim thinkers, regarding agent intellect took a different position and offered another explanation about Aristotle and put Intellect as part of the ‘soul'. Avicenna's agent intellect has the same position in Plotinus’ intellect. In the ontological realm, the link between separable intellects (tenth) and sensible things is offspring of emanation of the plurality of the material world. And in the epistemological realm, diffusion of the universal forms and ‘intelligible' on ‘rational soul’ and transformation from potentiality to actuality is one of its functions. Agent intellect for Thomas, according to him, is more Aristotelian and merely has epistemological position. Agent intellect for him is abstractive agent; it abstracts the intellectual forms from sensible things and actualizes them. In the ontological realm, agent intellect located in human soul and has no ontological and causal functions. عقل فعال بعد از ارسطو جایگاه متفاوتی در اندیشۀ فیلسوفان داشته است. هریک بنابر نیاز و خلأیی در فلسفة خود جایگاه عقل فعال را تعیین می‌کردند. افلاطون کلیات را قائم به ذات، مجرد، و ثابت می‌دانست که در عالم محسوس نبودند. او نیازی به وجود عقل فعال حس نمی‌کرد، اما ارسطو، در مخالفت با استاد خود، کلیات را در امور محسوس قرار داد، از آن‌جا که ارسطو از عقل به‌ صورت مبهم و در مقایسه با حس سخن گفت، برای تبیین مفهوم کلی به وجود عقل نیاز داشت. بعد از او، شارحان و مفسران آثارش عقل فعال را از فلسفۀ او بیرون کشیدند، یا مانند اسکندر افرودیسی آن را موجود متعالی و خدا خواندند یا آن‌ را به مانند فیلسوفان مسلمان، فارابی و ابن ‌سینا، بیرون از نفس انسان قرار دادند که از طریق آن هم مسئلة رابطۀ کثرت با وحدت را حل کنند و هم مسئلة معرفت را بی‌پاسخ نگذارند. درمقابل، فیلسوفانی مانند توماس آکوئینی، در قرون وسطی، علی‌رغم تأثیرپذیری بسیار از این اندیشمندان، در زمینۀ عقل فعال موضعی متفاوت گرفتند و تبیین دیگری از ارسطو ارائه کردند؛ اینان عقل فعال را بخشی از نفس قرار دادند. عقل فعال در ابن ‌سینا جایگاهی مشابه عقل در دیدگاه افلوطین دارد؛ به این ترتیب که در حوزۀ وجودشناسی، حلقۀ ارتباط بین عقول مفارق (ده‌گانه) و امور محسوس و مبدأ صدور کثرت جهان مادی است و در حوزۀ معرفت‌شناسی، افاضۀ صوَر کلی و معقولات بر نفس ناطقه‌ و خروج آن از قوه به فعلیت از کارکردهای آن است. عقل فعال برای توماس، به‌زعم خود او، بیش‌تر ارسطویی است و صرفاً جایگاه معرفت‌شناسانه دارد. برای او عقل فعال انتزاع‌کننده است، صور معقول را از محسوسات انتزاع می‌کند و به فعلیت می‌رساند. در حوزۀ وجودشناسی، عقل فعال در نفس انسان قرار دارد و کارکردی وجودی و علّی ندارد.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_739_3d80ed7720b1741130461c22271845c3.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Scientia Sacra from Seyyed Hossein Nasr’s Standpoint تحلیل و تبیین معرفت قدسی نزد سیدحسین نصر 97 117 740 FA اعظم قاسمی استادیار پژوهشکدة حکمت معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article 2012 08 05 From the standpoint of Seyyed Hossein Nasr the most challenges of human is due to demystification of knowledge. That’s why Scientia sacra is very important in his thought. His method is completely different from epistemologists’s method. He believes Primordial Tradition is able to overcome challenges. In this paper Scientia sacra from the standpoint of Seyyed Hossein Nasr is described and finally it is criticized از دیدگاه دکتر نصر، ریشة بسیاری از بحران‌های انسان معاصر جدایی معرفت از معنویت است. به ‌همین‌ دلیل، معرفت قدسی در منظومة فکری او حائز بیش‌ترین اهمیت است. مباحثی که وی، در خصوص معرفت، مطرح می‌کند، به‌ طور بنیادین، با مباحث فیلسوفان معرفت‌شناس غربی متفاوت است. دلیل این امر آن است که وی معرفت‌شناسی غربی را غیر قدسی و لذا، غیر قابل پذیرش می‌داند. هرچند نصر معتقد است، در حال حاضر، در غرب، معرفت قداست‌زدایی شده است، اما با این‌ حال، او به این‌که کنه معرفت همچنان از امر قدسی جدایی‌ناپذیر است باور راسخ دارد، لذا احیای این معرفت را امری ممکن می‌داند. او بر این باور است که اگر انسان معاصر بخواهد بر چالش‌های پیش‌ رو فائق آید، لازم است به احیای معرفت قدسی بپردازد؛ البته دکتر نصر در معرفت‌شناسی داعیه‌دار مکتب جدیدی نیست و به معرفت‌شناسی حکمای مسلمان پای‌بند است. در این مقاله برآن‌ایم تا به تحلیل و تبیین معرفت قدسی نزد نصر و درنهایت، به بررسی و نقد دیدگاه وی بپردازیم.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_740_543b64b320ae2d7140debb9fb5d7862c.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 08 22 Martyr Motahhari on the Ethics of Belief مطهری و اخلاق باور 119 140 741 FA مجید ملایوسفی استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) احمد ‌اله‌یاری مریم اسکندری Journal Article 2012 01 08 The term of ethics of belief is appeared for the first time in Clifford's well-known essay by the same title in 1876.According to Clifford's saying that became known afterwards as Clifford's Credo or Principle "It is wrong always, everywhere, and for anyone, to believe anything upon insufficient evidence". This debate from the time of its presentation by Clifford has been the subject of different controversies. The main problem behind these controversies was that whether human beliefs are principally under the will of human beings to be evaluated morally or they are, like many of mental states, involuntary and passive and so excused of any moral evaluation. Some say that our beliefs are involuntary and are not under our control. In contrast, some believe in the impact of the will on our beliefs or the doxastic voluntarism. Depending on the amount of influence of the will on our beliefs, doxastic voluntarism is divided into two general kinds: direct voluntarism and indirect voluntarism. The doxastic voluntarism (direct/indirect), on the other hand, can divide into descriptive voluntarism and normative voluntarism. In normative voluntarism, we can say about a kind of epistemic deontologism in our beliefs and it is this epistemic deontologism that entails the ethics of belief. In effect, only when we can say about the ethics of belief that we believe in the epistemic deontologism in our beliefs. Martyr Motahhari believes that the reasoning (ta‘aqqul) and the thinking (tafakkur) as mental actions are in direct control of our will. For him, there is a difference between opinion (‘aqida) and thinking (tafakkur).In his view, thinking is the opinion based on a rational process which can bring about the knowledge. Taking in consideration the process of forming knowledge from him, shows that he believes in a kind of epistemic deontologism. Thus he gives some advices about the ways of acquiring the knowledge that we can place them under the title ethics of belief such as avoidance of intellectual stagnation, distinguishing between belief and the owner of belief and like that. اصطلاح «اخلاق باور» برای اولین بار در مقالة معروف کلیفورد، با همین عنوان، به سال 1876 به‌کار رفت. طبق بیان کلیفورد، که بعدها به قاعده یا اصل کلیفورد مشهور شد، «همیشه، همه‌جا، و برای هرکس خطاست که بر اساس قرائن ناکافی به چیزی معتقد شود». از زمانی که کلیفورد این بحث را مطرح کرده است، تاکنون، مورد مناقشات فراوانی بوده است؛ مسئلة اصلی که در پس همة این مناقشات مطرح بوده است این است که آیا اصولاً باورهای آدمی در اختیار انسان‌اند، تا مشمول ارزش‌گذاری‌های اخلاقی شوند، یا این‌که باید آن‌ها را، همچون بسیاری از حالات روانی، غیر ارادی و انفعالی و در نتیجه، معاف از ارزش‌گذاری‌های اخلاقی دانست. عده‌ای بر این باورند که باورهای ما غیر ارادی‌اند و در اختیار ما نیستند. درمقابل، عدة دیگری به تأثیر اراده بر باور یا اراده‌گروی اعتقادی معتقدند. این نوع از اراده‌گروی، بسته به میزان تأثیر اراده بر باور، به دو قسم کلی قابل تقسیم است: اراده‌گروی مستقیم و اراده‌گروی غیر مستقیم. اراده‌گروی اعتقادی (هر دو نوع مستقیم و غیر مستقیم آن) از حیث دیگری، به اراده‌گروی توصیفی و اراده‌گروی هنجاری تقسیم می‌شود. در اراده‌گروی هنجاری سخن از نوعی وظیفه‌گرایی معرفتی در باب باورهاست که مستلزم اخلاق باور است. درواقع، زمانی می‌توان از اخلاق باور سخن گفت که به چیزی به نام وظیفه‌گرایی معرفتی قائل باشیم. مطهری تعقل و تفکر را افعالی نفسانی می‌داند که در دست اراده و انتخاب مستقیم انسان قرار دارند. از نظر وی، میان «عقیده» و «تفکر» تمایز وجود دارد. او عقیدة مبتنی‌بر فرایند معقول و عقلانی را تفکر می‌نامد و آن را موجِد معرفت می‌داند. توجه به فرایند شکل‌گیری معرفت از منظر مطهری به‌خوبی نشان‌ می‌دهد که وی به مسئلة توجیه باورها و قائل‌شدن به نوعی وظیفه‌گرایی معرفتی توجه خاص داشته است. بر این‌ اساس، مطهری توصیه‌هایی را در نحوة کسب معرفت بیان می‌دارد که می‌توان آن‌ها را ذیل اخلاق باور گنجاند. از جملة این توصیه‌ها می‌توان به این موارد اشاره کرد: تأثیرناپذیری از قضاوت دیگران، پیروی‌نکردن از اکثریت، پرهیز از خوش‌باوری، استماع قول مخالف، تفکیک باور از صاحب باور، و اجتناب از جمود و تعصب.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_741_cbf021d12f319087123d2782322eac32.pdf

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی حکمت معاصر 2383-0689 3 1 2012 09 10 The Interpretation of ‘Nour’ Surah in Avicenna and Darashokuh’s View تفسیر آیۀ «نور» از منظر ابن سینا و داراشکوه 141 152 747 FA هادی وکیلی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی پریسا گودرزی محبوبه امانی Journal Article 2012 07 05 The study of Two Minds scholar and Imam Khomeini's views on Four Journeys, given the similarities between the two views at the same time, there are also differences. Imam and Qomshei both see the origin of the first trip as the created existents but unlike Qomshei who introduced the destination of the trip as the absolute Reality, Imam cosiders it as the qualified Reality. At the second trip, the Imam like Qomshei believe in similar provisions in the tour, vanishing intrinsic qualities and actions, including the necessity of divine grace to withdraw and return to Ananyt destruction of Leishmaniasis, a seeker's journey is outlined. However, as noted in tour, the site of the Imam against Qomshei who knows loss of mortals, for the traveler on this journey, just as the show is doomed. Instead, the trip to visit Imam's absolute right to know and secondly. However real nature and destination of the trip with created clear interpretation are consistent with this interpretation, traveler departing on the trip, his destination as the One and it is his justification for destination variable is the fourth trip. Both believe that the prophecy for the traveler on the trip is a prophetic other legislation because the seeker still no better field facility, descent and has not returned. Imam and Qomshei have most closely resembles in the interpretation of the nature and characteristics of their fourth trip. In terms of both, at first this trip is from created existents to created existents with along with the Real and secondly legislation prophecy has been obtained on this trip fully for the seeker از جمله مراتب قوای نظری نفس، بنابر تقریر ابن سینا، قوه‌ای است که استعداد کسب معقولات را دارد و عقل هیولانی نامیده می‌شود و با «مشکاۀ» در آیۀ نور مطابقت می‌کند؛ در مسیری که نفس به یک قوۀ خاص استکمال می‌یابد و به کمال خاصی می‌رسد، که همانا حصول شهودی و حضوریِ معقولات بالفعل در ذهن است و مصداق «نورٌ علی نور» در آیه است؛ از این کمال و قوه به‌ترتیب به عقل مستفاد و عقل بالفعل یاد می‌شود. سرانجام، عقل فعال است که عامل خروج از هیولانی‌بودن به بالملکه‌شدن و از بالملکه‌بودن به فعلیت تام است و مصداق «نار» در این آیه است. داراشکوه نور ذات را نوری می‌داند که به هیچ ‌یک از حواس درنمی‌آید و درواقع، در ادراک نور ذات باصره، سامعه، ذائقه، شامه، و لامسه عین یک‌دیگر و یک ذات شوند و آن نور خداست. «درخت زیتون» اشاره‌ای به روح اعظم است.

http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_747_d6c25fd6a77643045b560c73957825bb.pdf