پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823Surveying Javadi Amoli’s View on the Ontological Argumentبررسی دیدگاه آیتالله جوادی آملی دربارة برهان وجودی119766FAعلیافضلیدانشیار مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایرانJournal Article20130122آیتالله جوادی آملی از جمله اندیشمندان مسلمانی است که هیچیک از تقریرهای برهان وجودی فیلسوفان غربی و مسلمان را نمیپذیرد و آنها را نوعی مغالطه میداند؛ وی همانند منتقدان غربی این برهان، معتقد است که از هیچ مفهومی، حتی مفهوم خدا یا واجب الوجود، نمیتوان وجود خارجی آن را نتیجه گرفت. وی این انتقاد را با مفاهیم فلسفۀ اسلامی توضیح میدهد و اشکال اصلی این برهان را در خلط حمل اولی ذاتی و شایع صناعی میداند. انتقاد دیگر استاد جوادی به این برهان این است که بر اساس این برهان ما باید از مفهوم شریک الباری هم، وجود آن را نتیجه بگیریم، چراکه در مفهوم شرک الباری نیز، تمام صفات خدا، مانند وجوب وجود و کمال مطلق، گنجانده شده است. این مقاله به بررسی دیدگاه وی دربارۀ برهان وجودی و انتقادات او به این برهان میپردازد.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_766_a9a00cd41b33ff0403a9bfe43c41fe52.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823Principality of Existence and Principality of Quiddity: Encountering Two Philosophical Problems or Two Philosophical Systems?اصالت وجود و اصالت ماهیت؛ مواجهۀ دو مسئلۀ فلسفی یا دو نظام فلسفی؟2136767FAرضااکبریدانشیار دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایرانJournal Article20130219Prima facie it seems that principality of existence and principality of quiddity are two opposed theories, but they are, in fact, two distinct philosophical systems with different principles which these two theories are in their forefront stand. For example, considering Mulla Sadra's argument to prove principality of existence based on intensifying movement, shows that he criticized Peripatetic’s philosophical system which contained, in Mulla Sadra's view, principality of quiddity, denying intensifying movement of quiddity, and Peripatetic’s specific view about qule movement. On the other hand only when we consider ‘intensifying movement’ in a philosophical system, containing principality of existence, unity of existence, and intensity of existence, it can be a basis to prove principality of existence. This shows that Mulla Sadra portrays reality in his mind which has many metaphysical components, and conceives it as a distinguished and correct picture of reality compared to the picture of principality of quddity advocates. But having a picture in mind and its epistemic transmission to others are two different things. Epistemic transmission of a picture to others needs putting the picture into pieces and transmitting them in a linear state. This is exactly what Mulla Sadra did. To put the metaphysical pieces of his picture in a linear state he put the principality of existence in the forefront.مسئلة اصالت وجود و اصالت ماهیت در ابتدا ممکن است به صورت دو مسئلة مقابل هم جلوه نمایند ولی درواقع دو نظام با مجموعهای از اصول در تقابل با یکدیگر قرار گرفتهاند که در صف مقدم آن دو، اصالت وجود و اصالت ماهیت قرار دارند. برای مثال، توجه به دلیل مبتنیبر حرکت اشتدادی نشان میدهد که ملاصدرا نظام مبتنیبر اصول اصالت ماهیت، نفی حرکت اشتدادی در ماهیت، و تلقی خاص مشائیان از حرکت در کیف را مورد نقد قرار داده است. از سوی دیگر اصالت وجود بهتنهایی در مواجهه با حرکت اشتدادی کارایی ندارد و نیازمند قرارگرفتن در نظامی متشکل از نظریات اصالت وجود، وحدت وجود، و اشتداد وجود است. بنابراین ملاصدرا نوع نگاه خود به عالم و تصویر برآمده از آن را در مقابل نوع نگاه طرفداران اصالت ماهیت و تصویر برآمده از آن نگاه قرار داده و به صحت تصویر خود حکم کرده است هرچند که در مقام انتقال تصویر ذهنی خود از واقعیت به دیگران، مجبور به تقطیع بخشهای متفاوت این تصویر از یکدیگر و آوردن آنها در یک ترتیب خطی شده است.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_767_5c10e505ba49446925fd9bc936f4ec04.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823A critical Review of Allameh Tabatabaii's Proof in Nahayat-ul-hikmah in Proving the Unification of the Intellect and the Intelligibleبررسی برهان علامه طباطبایی بر اتحاد عاقل و معقول3752768FAمحمدهادیتوکلیمحمدسعیدیمهرعضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20130507The theory of unification of the intellect and the intelligible is one of the most impotant issue in the transcendent philosophy. Allameh tabatabaii accepts this theory, but criticizes one of the proofs which Sadra had presented for it. Instead, he offers a new method to prove the theory.
In this article we will analyze and criticize the allameh tabatabaii 's mathod in proving the thory, then through a comparative approach, we will dicuss about differentiations of these two philosopher’s veiws about the problem.اثبات نظریۀ اتحاد عاقل و معقول و پاسخ به ایرادات ابن سینا بر این مسئله، از جمله ابتکارات و نوآوریهای فلسفی صدرالمتألهین بهشمار میرود. علامه طباطبایی با وجود انتقاداتی که بر یکی از براهین صدرالمتألهین دارد، خود اتحاد عاقل و معقول را میپذیرد و برای اثبات آن روش جدیدی را بهکار میگیرد. در این مقاله علاوهبر بررسی انتقادی برهان علامه طباطبایی، از وجوه افتراق دیدگاه علامه و صدرالمتألهین در این مسئله بحث خواهیم کرد.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_768_aa29fd1c45ac25e5af7eaa85d518b020.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823A Critical Study of Muhammad Abed al-Jaberi's View on Shiismبررسی و نقد دیدگاه محمدعابد الجابری دربارة تشیع5380769FAمحمودجنیدی جعفریاستادیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیسیدسعیدجلالیپژوهشگر ارشد مرکز مطالعات راهبردی و آموزش وزارت کشورJournal Article20130303To find the roots and causes of backwardness of Arab World, al-Jaberi has examined and criticized the religious discourses and their epistemic elements, and found the starting point of the ascension and decline of Arabic-Islamic culture in the age of compilation; the age during which Islamic thoughts have emerged around Qur'an in the form of various systems of Islamic Knowledge (religious intelligible) along with non-Islamic epistemic systems (religious unintelligible). According to al-Jaberi, the inborn religious epistemic systems which have been founded upon religious intelligible are the result of the scientific endeavors of Sunnites, and Shiism just represents the other unintelligible epistemic systems. He also through differentiating Arabic west from Arabic east; opines that the foundations of pure Islamic rationality must be sought for in the western lands of Arabic-Islamic world, and Iran must be seen as the cradle of eclectic philosophies and unintelligible religious systems. To escape from the current intellectual and civilizational decline, al-Jaberi claims that we should leave the ideologies of Arabic east and appeal to the current rationalism in the Arabic west which is a heritage of Averroes. The purpose of the paper is to criticize these aforementioned stands of al-Jaberi, based on the existed cultural and civilizational realities in Islamic World and also by showing his methodological lapses and fallacies.جابری در ریشهیابی علل عقبماندگی دنیای عرب، گفتمانهای دینی و اجزای معرفتی آنها را مورد بررسی و نقد قرار میدهد و نقطة آغاز تعالی و انحطاط تمدن عربی - اسلامی را در عصر تدوین جستوجو میکند. عصری که اندیشههای اسلامی با محوریت متن قرآنی در قالب دستگاههای گوناگون معرفت اسلامی (معقولات دینی) در کنار نظامهای معرفتی غیر اسلامی (نامعقول دینی) شکل گرفتند. در نظر جابری نظامهای معرفتی درونزا که بر بال معقولات دینی نشستهاند، محصول مجاهدت علمی جماعت اهل سنت است و دیگر نظامهای غیر معقول را تشیع با گرایشهای گوناگون آن نمایندگی میکردند. از منظر جغرافیایی نیز با جداپنداری مغرب عربی از مشرق عربی، بنیادهای خرد ناب اسلامی و فلسفی را در غرب دنیای عربی-اسلامی، و فلسفههای التقاطی و نظامهای نامعقول دینی را در ایران (مشرق عربی) میداند. راه برونرفت از انحطاط در نظر او جدایی از معرفتها و ایدئولوژی مشرق عربی و پیوستن به خرد ناب موجود در مغرب عربی قرون ششم تا هشتم تحت زعامت ابن رشد است. نقد اندیشههای فوق به همراه مواجهة او با گفتمانهای موجود در جهان اسلام و همسانپنداری امور ناهمسان و تأکید بر روش اینهمانی در نشاندادن اتحاد میان تشیع با گرایشهای غیر دینی و التقاطی در جهان اسلام و بیروننهادن تفکرات شیعی و ایرانی از گردونة گفتمانهای اسلامی و چشمپوشی از واقعیتهای علمی و معرفتی در جهان اسلام شاکلة این نوشتار است.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_769_20048bb3ee0771a62c8317897a2fe061.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823The Problem of ‘Individuality’ in the Nasir al-Din Tūsi and Mulla Sadra’s Approachesمسئلۀ تشخص از منظر خواجۀ طوسی و ملاصدرای شیرازی81100770FAسیدعباسذهبیاستادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهرانJournal Article20130407Unlike the Christian philosophy, in the Islamic philosophy, the question of individuality was emerged and grew gradually in a philosophical ground. The naïve form of the problem can be found in the Farabi and Ibn Sina's works, and its perfect form can be seen in Bahmanyar’s writings. Then, Suhrawardi considered the problem at a totally different view and separated from Peripatetics basically. After Suhrawardi, Nasir al-Din Tūsi and Mulla Sadra, were dealt with the problem, while the differences between the two philosophers’ approaches were more than their agreements.
The issues related to the ‘individuality’ can be divided into four distinct debates: The conceptual bases of individuality; the affirmative principles of individuality; the Criterion of Individuality, and its justification. In the affirmative principles of individuality they are almost consentaneous, but in the other debates we can see some serious disagreements. The quiddity’s ability to justify “individuality” is the most important controversy between them. Nasir al-Din Tūsi considers quiddityas Criterion of Individuality, but Mulla Sadra belives that it is just ‘existence’ which can be the Criterion of Individuality.پرسش از تشخص در فلسفة اسلامی بر خلاف فلسفة مسیحی، در بستری کاملاً فلسفی جوانه زد و آهسته آهسته رشد کرد. شکل سادة آن در آثار فارابی و ابن سینا دیده میشود و شکل کاملشدة آن در نوشتة بهمنیار. در ادامه، سهروردی با رویکردی کاملاً متفاوت به آن نگریست و در مبنا و دلیل، از مشائیان فاصله گرفت. پس از سهروردی، مسئلة تشخص، بیش از همه، در ذهن و زبان خواجة طوسی و ملاصدرای شیرازی بروز و نمود پیدا کرد. در بحث تشخص، اختلافات ملاصدرا و خواجة طوسی، بیش از مشترکات آنهاست. مجموعة مباحث تشخص را در چهار بحث زیر میتوان جای داد: مبادی تصوری تشخص، مبادی تصدیقی تشخص، ملاک تشخص، و توجیه این ملاک. هرچند خواجه نصیر و صدرالمتألهین در مبادی تصدیقی، تقریباً دیدگاهی مشترک دارند، در یکی از مبادی تصوری بحث تشخص، یعنی معقولات ثانوی، اختلافشان جدی است. در ملاک تشخص، خواجه به سه ملاک اشاره میکند و ملاصدرا آن سه را به پنج مورد افزایش میدهد؛ در میان سه ملاک مشترک بین خواجه و صدرالدین شیرازی، یک ملاک محل نزاع این دو حکیم را مبرهن میکند و آن ملاک، «ماهیت» است. بر مبنای نظر خواجه، ماهیت شایستگی آن را دارد که ملاک تشخص باشد، ولی به نظر ملاصدرا، این شأنیت از آن وجود است نه ماهیت.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_770_72c21784afe000cedd8aaea0a500aabf.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823Historical Nature of Possibility and Actuality of Islamic Philosophyماهیت تاریخی امکان و تحقق فلسفۀ اسلامی101123771FAنجیباللهشفقمحمدفنایی اشکوریدانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام خمینیJournal Article20130523The aim of this article is to explain possibility of Islamic Philosophy and describe its main characteristics and schools. Concerning the question of possibility and actuality of Islamic Philosophy, our approach in the article is that the question has a historical nature. So, to answer questions like ‘is Islamic Philosophy possible?’ And if yes: ‘has it ever been actualized?’ should consider philosophy, in this historical development, as a progressive discipline which from its entrance into the Islamic world has been continuously changed. In the development process of this philosophy, a variety of perspectives, theories, issues, and problems have arisen, some of them have been placed in the core of the philosophical mainstream, and some of them have been laid aside or ignored. So, in this process, this discipline has experienced some philosophical expansions and contractions, has taken some theories, problems, issues …, and has laid away some other.
These changes and developments bring about a distinguished nature for Islamic philosophy. We can say that this discipline has three general and distinct characteristics: looking comprehensiveness (looking at physical and metaphysical worlds comprehensively); certainty (as a common core of knowledge); and God- oriented (regarding God as most importance being in the human life). In this paper, first of all, we will describe the main characteristics of main Islamic philosophy’s schools, Peripatetic, Illumination, and transcendent philosophy, and then argue that there is no inconsistency between ‘Islamic philosophy’ concept and open intellectual development.این مقاله به بررسی امکان فلسفة اسلامی، و توصیف ویژگیها و گرایشهای آن میپردازد. دیدگاه نویسندگان این است که مسئلة امکان و تحقق فلسفة اسلامی اساساً ماهیتی تاریخی دارد؛ به این معنا که در پاسخ این پرسش که آیا فلسفة اسلامی امکان دارد، و اگر آری، آیا تحققیافته است یا نه، باید فلسفه را دانشی سیال درنظر گرفت که از زمان ورود به جهان اسلام تحولاتی را به خود دیده، و در این روند تاریخی قبض و بسطی در مصادیق آن پدیدار گشته است؛ گرایشها، نظریهها، و مسائل متفاوتی در آن ظهور کردهاند، برخی از آنها اهمیت بیشتری پیدا کردهاند و برخی دیگر در انزوا قرار گرفتهاند. این تحولات سبب شده است که برای فلسفة اسلامی هویت متمایزی شکل بگیرد. جامعنگری، یقینمداری، و خدامحوری سه ویژگی عام و اساسی فلسفة اسلامی است. در این مقاله، مشخصههای کلی مکتب مشا، اشراق، و حکمت متعالیه توصیف میشوند و تحلیل گفتمانی به عنوان بهترین راهکار برای بیان مشخصههای گرایشهای فلسفی ارائه میشود. هدف اصلی این مقاله نشاندادن این نکته است که مفهوم فلسفة اسلامی منافی با سیر آزاد عقلانی نیست.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_771_4832d5196bac8ed79502eb3f9a88452c.pdfپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیحکمت معاصر2383-06894220130823Perceptions’ Real Representation in Sadra’s View; Examination and Explanationبررسی و تبیین واقعنمایی ادراکات از نظر ملاصدرا125137772FAمحمدنجاتیاستادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباساحمدبهشتیاستاد دانشگاه تهرانJournal Article20130410It is generally conceived that the principal Mulla sadra’s approach in the problem of correspondence was to appeal to the prevalent foundationalism, and quiddity correspondence. However regarding the quiddity as a mere abstraction, as an element of Sadra’s philosophy, challenges the theory of quiddity correspondence severely. Thus, in the transcendental theosophy, the problem of knowledge and the quality of its attainting by soul is presented differently. Sadra believes that the soul manipulation is due ambiguity and lack of clarity in the perceptions, which is caused by existential poverty of the soul. To explain the problem of correspondence in the soul’s perceptions, Sadra uses the theory of unification of intellect and intelligible. In the sadra’s view, since the knowledge is existential, in the process of perception and unification with existential and perfectional perceptions, the existence and knowledge of the soul can be intensified and soul finally can attain clarity and correspondent perceptions.عموماً گمان میشود که مسلک اصالی ملاصدرا در مسئلة مطابقت همان تمسک بر مبناگرایی غالب و تطابق ماهوی بوده است. این در حالی است که مبانی فلسفة صدرایی در باب انتزاعیبودن ماهیت، به صورت جدی نظریة تطابق ماهوی را به چالش میکشد. بر این اساس در حکمت متعالیه مسئلة علم و کیفیت تحصیل اقسام آن برای نفس به شیوهای متفاوت مطرح میشود. وی معتقد است، دستکاری نفس ناشی از ابهام و واضحنبودن ادراکات است که به علت خساست و نقصان وجودی آن بروز مییابد. ملاصدرا برای حل مشکل مطابقت در ادراکات نفس از نظریة وحدت عاقل و معقول استفاده میکند. از دیدگاه صدرا چون علم حقیقتی وجودی داشته و وجود در عینیت با کمالات قرار دارد، درنتیجه نفس در فرایند ادراک و وحدت آن با ادراکات وجودی و کمالی میتواند از مرحلة وجودی و معرفتی اشتداد یافته و ادراکاتی واضح و مطابق با واقع را تحصیل کند.http://wisdom.ihcs.ac.ir/article_772_670da707580f4ecbe59311c1445e071c.pdf